زنان قوی، مردان ضعیف: روایتی از فیلم خانوم

به گزارش خبرنگار مهرخانه، نشست نقد و بررسی فیلم سینمایی «خانوم» ساخته تینا پاکروان با حضور دکتر نعمت‌الله فاضلی؛ دانشیار انسان شناسی و دکتر سید جواد میری؛ دانشیار جامعه شناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، در محل این پژوهشگاه در 28 اردیبهشت برگزار شد. 
در ابتدای این نشست فاضلی ضمن بیان این مطلب که تماشای فیلم خانوم تأثیر حسی خوبی روی من داشت، گفت: وقتی فیلمی راجع به دردهای اجتماعی می‌بینم از خودم می‌پرسم نقش ما که زندگی متوسطی داریم و از نعمت‌هایی بهره‌مند هستیم، در بهبود زندگی اجتماعی چیست و باید چه کاری انجام دهیم تا بخشی از دارایی و توانایی خود را برای کمک به سایر انسان‌ها ببخشیم؟ فیلم خانوم لایه‌های چندگانه‌ای دارد. یکی از این لایه‌ها خوانشی از اوضاع آشفته زندگی اجتماعی ماست. اولین اپیزود فیلم روایت ورشکستگی یک کارخانه‌دار است که این موضوع در سال‌های اخیر تبدیل به قاعده شده و دیگر اتفاق استثنایی نیست. اپیزود دیگر این فیلم، روایتی از آدم‌هایی است که زیر ماشین، ماشین سرمایه داری له می‌شوند و دستان فیزیکی، عاطفی و فرهنگی آن‌ها قطع می‌شود. در واقع، این اپیزود نگاهی به ماشین و کارخانه که نماد سرمایه‌داری است، دارد و روایت آشفتگی‌های اجتماعی است که تجدد و سرمایه‌داری نصیب ما کرده است.

تلگرام مضر است یا مفید؟

 
با انتشار یادداشت من با عنوان «ایران در آستانه گسست از تاریخ سکوت» در روزنامه اعتماد که من آن را با عنوان «ایران در آستانه تحول گفتگویی» در سایت فرهنگشناسی منتشر کردم، برخی دوستان در تلگرام «جامعه شناسان و جامعه ایرانی» و در تلگرام «مطالعات فرهنگی و ارتباطات» نقدها و تحلیل هایی درباره آن ارائه کردند. آقای دکتر کجید حیدری و خانم ندا رضوی زاده مطالب مفصل تری ارائه کردند. در اینجا مطلب خانم رضوی زاده و پاسخ من را ارائه می کنم. ضمنا یادداشت دکتر حیدری را ابتدا می خوانیم و سپس نقد خانم رضوی زاده و پاسخ آن را.
 

مردم نگاری و کاربردهای آن در مطالعات شهری

متن حاضر براساس گزارشی است از کارگاه آموزشی اینجانب در «اداره کل مطالعات فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران»  که در بهمن 1390 برگزار شد. هدف این کارگاه عبارت بود از آشنایی مقدماتی با «مردم نگاری شهری» به مثابه رویکرد روش شناختی برای مطالعات شهری. افراد حاضر در کارگاه نیز کارشناسان و پژوهشگران این مرکز بودند. طبیعتاً متناسب با هدف کارگاه باید در گام نخست بحثم را با معرفی «انسان شناسی شهری»  شروع می کردم، زیرا مردم نگاری بطور کلی و مردم نگاری شهری بویژه از «گفتمان انسان شناسی شهری» سرچشمه گرفته است. البته مردم نگاری شهری هیچگاه محدود به رشته انسان شناسی نبوده و در رشته های مختلف بویژه جامعه شناسی، مطالعات فرهنگی شهر و بطور کلی «مطالعات شهری»  کاربردی گسترده داشته و دارد. دومین گام ما در کارگاه مذکور توضیح دادن «چیستی و ابعاد مختلف مردم نگاری» بود تا بحث برای آشنایی با مردم نگاری شهری آماده شود. در گام سوم به «تاریخچه مردم نگاری شهری» و سنت های شکل گرفته در این زمینه رسیدیم. «مکتب شیکاگو» اولین سنت این حوزه بود که در دهه های نخست قرن بیستم شکل گرفت.

تأملی نظری در مردم نگاری در فرهنگ ایرانی

روز دوشنبه 22 مهر 1392 گروه علمی- تخصصی فرهنگ و جامعه انجمن جامعه‌شناسی ایران نشستی با عنوان «تامل نظری در باب مردمنگاری در فرهنگ ایرانی» برگزار کرد که در آن دکتر ناصر فکوهی و دکتر نعمت الله فاضلی به بحث در خصوص این موضوع پرداختند. خانم مهری سادات طبیبی نیا گزارشی از این نشست تهیه کرده و در سایت انجمن جامعه شناسی ایران منتشر کرده اند. این گزارش را ملاحظه می کنید.
در ابتدای این جلسه دکتر جبار رحمانی، مدیر گروه فرهنگ و جامعه، با ذکر این نکته که سلسله نشست‌های در حال برگزاری نوعی بازاندیشی در مفهوم «مردم نگاری در فرهنگ ایرانی» است، به این مساله اشاره کرد که: برخلاف رویه‌های رایج در سنت انسان‌شناسی غربی، ما شاهد سنتی از مردم نگاری هستیم که محققانی ایرانی بر روی فرهنگ خودشان تحقیق مردمنگارانه و انسان‌شناختی انجام داده‌اند. برای ایجاد امکان تامل انتقادی در این‌باره باید به ذکر سه دسته سوال محوری در این زمینه پرداخت:

ایران در آستانه یک دگرگونی گفتگویی

روزنامه اعتماد در 14 اردیبهشت 1394 یادداشتی از من با عنوان «ایران در آستانه گسست از تاریخ سکوت» منتشر کرد. این یادداشت بخشی از یک مصاحبه بود که چند روز بعد اعتماد تمام آن را چاپ کرد. این یادداشت برخی واکنش هایی تند نیز همراه داشت.
در این سال‌ها جامعه ایران تغییرات بزرگی را پشت سر می‌گذارد. ما شاهد شکل‌گیری اشکال تازه‌‌ای از الگوهای فرهنگی هستیم که به تدریج در حال عینیت یافتن است و حتی می‌تواند در آینده نزدیک به شکل الگوی فرهنگی غالب در بیاید. می‌توان از این الگوها با عنوان اشکال فرهنگی در حال ظهور نام برد. یکی از مهم‌ترین اشکال فرهنگی در حال ظهور نوعی فرهنگ گفت‌وگوی اجتماعی است. این فرهنگ از ١٠ سال پیش با همگانی شدن رسانه‌های خرد که از طریق اینترنت در اختیار مردم قرار گرفت و گسترش وبلاگ‌ها و فضاهای مجازی دیگر رو به گسترش گذاشت.

پایان پزشک سالاری

روزنامه ایران در روز ششم مرداد ماه 1394 یادداشتی از نگارنده با عنوان «بازگشت صنف پزشکی به حرفه خدماتی» منتشر کرد. این یادداشت را خودم «پایان پزشک سالاری» گذاشته بودم.

انسان آکادمیک ایده ال ایرانی

متنی که می خوانید مصاحبه ای است که روزنامه شرق به مناسبت درگذشت استاد صادق آینه وند با من انجام داد و پنجشنبه 7 خرداد 1393 آن را منتشر کرد. این متن در کتاب یادنامه استاد آیینه وند که در چهلم آن بزرگوار بیرون آمد منتشر شده است. انسان ایده‌آل برای نقش آکادمی در ایران انسانی است که نسبت به جامعه و انسان، تاریخ و فرهنگ همواره احساس مسئولیت می‌کند. در حوزه معرفتی یا رشته علمی از تخصص و مهارت‌های عالی برخوردار و نسبت به ارزش‌های اجتماعی و اخلاق انسانی حساس و متعهد است. انسانی که برای ایفای نقش‌های حرفه‌ای، اجتماعی، دانشگاهی و به‌طورکلی مسئولیت‌های خود داوطلب است. دکتر آئینه‌وند یک نمونه از این انسان‌ها بود. در همین راستا با دکتر فاضلی به گفت‌وگو پرداخته‌ایم که متن این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

جدیدترین کتاب ها

فرهنگ امروز ایران
مدرن یا امروزی شدن فرهنگ ایران
تاریخ فرهنگی ایران مدرن

جدیدترین نظرات

آمار سایت

  • شمارنده سایت:3,096,604
  • محتوای منتشر شده:822
  • بازدیدکنندگان:
    • امروز:1550
    • هفته جاری:13518
کانال تلگرام دکتر فاضلی