The spam filter installed on this site is currently unavailable. Per site policy, we are unable to accept new submissions until that problem is resolved. Please try resubmitting the form in a couple of minutes.

در ستایش علی بلوکباشی

blwkhbshy.jpg

روزنامه شرق در روز دهم مرداد ماه 1390 مجموعه ای از یادداشت ها و مصاحبه در زمینه بازخوانی کارها و شخصیت علمی استاد دکتر علی بلوکباشی از پیشگامان و بنیانگذاران مطالعات فرهنگ مردم در ایران منتشر کرد. یادداشت حاضر متن مصاحبه پژمان موسوی با من درباره شخصیت استاد بلوکباشی است.
‌‌استاد برای ورود به بحث عنوان نمایید که برای اولین بار چگونه با استاد آشنا شدید؟
در سال‌های 1370 با بلوکباشی آشنا شدم، البته پیش از آن برخی از نوشته‌های بلوکباشی را در مجله هنر و مردم که قبل از انقلاب اسلامی منتشر شده بود، خوانده بودم اما در سال‌های 1370 از نزدیک با او ارتباط برقرار کردم و به تدریج نوشته‌های بیشتری از او خواندم. نخستین برخورد‌های بلوکباشی با من در آن زمان که به تازگی مقطع کارشناسی ارشد مردم‌شناسی را پشت سر گذاشته بودم و در واقع دانشجوی تازه کاری در حوزه مردم‌شناسی به حساب می‌آمدم، بود. با این حال بلوکباشی تلاش می‌کرد تا من را به مطالعه مردم‌شناسی و فرهنگ مردم ایران تشویق کند و با روحیه خاصی که دارد به نوعی احساس تعلق به دانش فرهنگ مردم و مردم‌شناسی را در من تقویت کند.
‌‌شما اشاره به روحیه خاص آقای بلوکباشی کردید، شما روحیات و اخلاقیات استاد را چگونه می‌بینید؟
بلوکباشی به دلیل خلق انسانی‌اش و قابلیت ارتباطی خوبی که دارد، می‌تواند کار جمعی و همکاری حرفه‌ای داشته باشد. شاید بیان این صفات اخلاقی در اینجا به نظر نوعی ستایش یا توصیف متعارف باشد. ما معمولا هنگام گفت‌وگو درباره یک شخصیت به نحو مبالغه‌آمیز یا شاید واقع‌گرایانه‌ای از صفات خوب افراد صحبت می‌کنیم اما قصد من از بیان این نکته که بلوکباشی روحیه کار جمعی دارد و همکاری حرفه‌ای می‌کند، تنها ستایش از او نیست. یکی از مشکلات بزرگ آکادمی‌های ایران در تمام رشته‌های علوم انسانی و اجتماعی محدودیت طرفیت اخلاقی دانشگاهیان ما برای همکاری و کار جمعی است. شاید گفتن این نکته زیبا نباشد اما باید بگویم که بسیاری از ما دانشگاهیان عادت داریم تا درباره ضعف یا بدی‌های یکدیگر سخن‌ها بگوییم، یکدیگر را تایید نکنیم، کار‌ها و نوشته‌های یکدیگر را به رسمیت نشناسیم و به اشکال گوناگون زمینه را برای کار جمعی و همکاری از بین ببریم. علی بلوکباشی این هنر را دارد که روحیه دوستی و همکاری و کار جمعی را تقویت کند. تاکنون نشنیده‌ام که درباره‌اش بد گفته باشند به این دلیل که او خود نیز درباره دیگران نشنیده‌ام که بد بگوید، به هر حال چیزی که برای من به عنوان یک ارزش بزرگ در شخصیت علمی و حرفه‌ای علی بلوکباشی مهم است، نقش و جایگاه بلوکباشی به عنوان یک انسان دانشگاهی و محقق بسیار صمیمی و دوست داشتنی است. گمان می‌کنم هم نسلی‌های بلوکباشی مانند دکتر اصغر عسگری خانقاه، مرتضی فرهادی، ‌صادق همایونی و محمد میر‌شکرایی جزییات بیشتری درباره زندگی و شخصیت بلوکباشی بدانند، زیرا این نسل کسانی بودند که سهم مهمی در شکل‌گیری و گسترش مطالعات فرهنگی مردم ایران داشتند.
‌‌به نظر شما چه چیزی باعث شده طی این سال‌ها استاد بلوکباشی با تلاش خستگی‌ناپذیر به این راه ادامه دهد؟
بلوکباشی به عنوان محقق مطالعات فرهنگی ایران عشق و علاقه‌ای سرشار و تحسین‌برانگیز به تاریخ و فرهنگ ایران زمین دارد. این عشق و علاقه شاید تا حدودی در نتیجه آگاهی و اشراف تحسین‌برانگیز او بر جوانب گوناگون تاریخ و فرهنگ ایران باشد. اما بخشی ار این عشق و علاقه ریشه در دورانی دارد که او تحقیقات در زمینه فرهنگ مردم را آغاز کرده است. سال‌های دهه‌های 40 و 50 سنت مطالعات فرهنگ مردم ایران به عنوان یک سنت ملی‌گرایانه و با هدف دفاع از فرهنگ مردم ایران در برابر تغییرات ناشی از سیاست‌های نوسازی و تجدد در حال شکل‌گیری و گسترش بود. نسل نخست فولکلوریست‌های حرفه‌ای ایران در حال و هوای ملی‌گرایی‌ای فعالیت خود را شکل و گسترش دادند که وظیفه شناسایی، حفظ و نگهداری عناصر فرهنگی ایران برای آنها وظیفه‌ای اخلاقی و ملی شناخته می‌شد. بلوکباشی احساس ایران‌دوستی و عشق و علاقه‌اش به مردم‌شناسی و فرهنگ مردم را در تشویق محققان این حوزه به تولید آثار و نوشته‌های بیشتر در زمینه فرهنگ مردم، ایجاد دوستی و پیوند بیشتری بین محققان حوزه مردم‌شناسی و ایران‌شناسی و مشارکت در فعالیت‌های جمعی و نهاد‌های حرفه‌ای تبلور می‌بخشید.
‌‌ جایگاه استاد را در بین دیگر محققان این عرصه چگونه می‌بینید؟
علی بلوکباشی در بین محققان حوزه فرهنگ مردم و انسان‌شناسان ایرانی از محبوبیت ویژه‌ای برخوردار است. او مانند پدری مهربان با تمام محققان این حوزه مناسباتی صمیمی و به دور از رقابت‌جویی‌های حرفه‌ای دارد. بلوکباشی این صمیمیت و حسن انسان‌دوستانه‌اش را در تعامل با مردم و همکارانش همیشه نشان می‌دهد. همچنین او در انجمن انسان‌شناسی ایران، مجله نامه انسان‌شناسی ایران، بخش مردم‌شناسی مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، بخش مردم‌شناسی دفتر پژوهش‌های فرهنگی و همچنین دفتر فرهنگ و مردم صداوسیما و دیگر نهاد‌ها و مراکز حوزه انسان‌شناسی و فرهنگ مردم ایران فعالیت می‌کند. او قبل از انقلاب اسلامی یکی از اعضای فعال و به نوعی بنیان‌گذار موسسه مردم‌شناسی ایران وابسته به سازمان میراث فرهنگی کشور بود.
‌‌از مقالات استاد نام بردید، قلم استاد بلوکباشی را در زمینه مقاله نویسی چگونه می‌بینید؟
علی بلوکباشی یک مقاله‌نویس حرفه‌ای نیز است. در کتاب «نقد و نظر» که عنوان فرعی معرفی و نقد آثاری در ادبیات مردم‌شناسی را دارد و در سال 1377 منتشر شده مجموعه‌ای از مقالات گوناگون را منتشر کرده است. این مقالات عمدتا نقد‌ها و معرفی‌های بلوکباشی در زمینه کتاب‌های گوناگون است. در کتاب نقد و نظر تعداد زیادی از کتاب‌ها و منابع مهم در زمینه شناخت فرهنگ مردم ایران را معرفی می‌کند. در این کتاب می‌توان تنوع حوزه‌های مورد علاقه بلوکباشی را مشاهده کرد؛ از مطالعات تاریخی در زمینه فرهنگ مردم ایران گرفته تا مطالعات مربوط به روستاها و عشایر امروز ایران و همچنین مطالعات در زمینه هنر‌ها و ادبیات ایران. یکی از مقالات این کتاب معرفی کتابی از آرنولد ونجنب است. آرنولد ونجنب که از پیشگامان مطالعات فولکلور در فرانسه است کتابی به نام «دانشمندان دروغین» دارد. ونجنب این کتاب را در 1911 منتشر می‌کند و دانشمندان دروغین مجموعه‌ای از داستان‌های طنز‌آمیز درباره شخصیت، اندیشه و کار و روش دانشمندنماهایی است که در عرصه فعالیت‌های علمی حضور و سیطره دارند، این عبارت را بلوکباشی در معرفی این کتاب می‌نویسد. هدف ونجنب به نوعی برملا کردن شخصیت دانشمندان دروغین و توصیف دانشمندان راستین و واقعی است. وی به نقل از ونجنب می‌نویسد دانشمندان راستین و واقعی خیلی خوب می‌دانند که باید مراقب باشند که تا جایی پیش بروند که کارشان به بیهودگی نینجامد.
‌‌در آخر شما استاد بلوکباشی را چگونه توصیف می‌کنید؟
بلوکباشی در زمینه فرهنگ مردم و مطالعات فولکلوریک دانشمندی راستین است.
 

دیدگاه‌ها

ارسال نظر جدید

محتوای این فیلد خصوصی است و به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.

آمار سایت

  • شمارنده سایت:4,216,579
  • محتوای منتشر شده:822
  • بازدیدکنندگان:
    • امروز:351
    • هفته جاری:3301