The spam filter installed on this site is currently unavailable. Per site policy, we are unable to accept new submissions until that problem is resolved. Please try resubmitting the form in a couple of minutes.

تفکیک زدایی نهادی در سیاست فرهنگی ایران

2_6.jpg

متنی که ملاحظه می کنید سخنرانی نگارنده در انمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات ایران می باشد. این سخنرانی در 15 آبان برگزار شد و گزارش حاضر را خبرنگار ایلنا تهیه و در این خبرگزاری منتشر شده است. اصل متن در وب سایت انجمن همراه با عکس هایی از نشست در دسترس می باشد. متن حاضر بنا بر سلیقه خبرنگار تهیه و تنظیم شده و من در آن دستکاری نکرده ام. برخی نکات آن دقیق نیست و بخش زیادی از سخنرانی نیز حذف شده است. در عوض متن کوتاه و خواندن آن میسر می باشد!
درنشست بررسی نظریه پردازی درسیاست فرهنگی مطرح شد:
تفکیک زدایی نهادی چالش بنیادی سیاست فرهنگی درایران
یک عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی چالش بنیادی درسیاست فرهنگی ایران را تفکیک زدایی نهادی عنوان کرد.
  به گزارش خبرنگار ایلنا، نعمت الله فاضلی در نشست بررسی نظریه پردازی در سیاست فرهنگی از منظر مطالعات فرهنگی که در دانشگاه علوم اجتماعی برگزار شد گفت: سیاست فرهنگی عبارت از مجموعه مداخلاتی که سازمان ها اعم از دولتی ، خصوصی و مدنی برای تغییر در روند حرکت یک جامعه یا ملت انجام می دهند تا بتوانند یک نظم نمادین متناسب با اهداف مشخص ایجاد کنند.
وی تصریح کرد:‌ دولت ها تلاش می کنند باایجاد دستگاه های اداری و ساختارهای حقوقی از طریق به کارگیری قدرت و مداخله در فرآیندهایی تولید، توزیع و مصرف، نمادها و معانی از نظم اجتماعی به وجود بیاورند که در این نظم، تک تک افراد جامعه به عنوان سوژه به نوعی عمل می کنند که اعمال ، ‌رفتار ، احساسات و وجوه شناختی آنها همسو با دولت - ملت  است.
فاضلی درادامه رفتار مردم بدون معنای سیاسی را نشانه عدم وجود دولت - ملت ذکر کرد و افزود: مدرنیته زمانی شکل غایی پیدا می کند که تک تک مردم هرکاری که انجام می دهند دربردارنده دلالت ضمنی اما روشن سیاسی باشد.
وی تصریح کرد: اگر در جامعه گروههای مختلف همانند  دوره پیشا مدرن مستقل، مجزا و پراکنده  عمل کنند نمی توانیم بگوییم که به یک دولت -ملت تعلق دارند.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه به گفته فوکو سیاست فرهنگی یک مقوله مدرن است که همگام با دولت های ملی شکل می گیرد، افزود:‌ در آغاز شکل گیری دولت ملت ها ابتدا نیاز به سیاست های امنیتی مطرح شد و دروهله بعد سیاست های اقتصادی در اولویت قرار گرفت، اما با وقوع انقلاب صنعتی و شکل گیری دو طبقه کارگر و بورژوا و وجود نابرابری بین آنها ایده سیاست اجتماعی ظاهر شد.
وی بااشاره به اینکه وجود بی عدالتی باعث بوجود آمدن جنبش ها و همچنین ظاهر شدن ایده های مارکس شد، افزود: ازهمین رو نظام سرمایه داری برای حفظ تولیدات صنعتی خود مجبورشد دست به  مداخلاتی بزند و از اینجا بود که سیاست اجتماعی با دید رفاهی شکل گرفت.
فاضلی با بیان اینکه بعد از دولت سازی، فرآیند ملت سازی شکل گرفت، افزود: زیرا دولت مرکزی متوجه شد دولت سازی بدون ملت سازی امکانپذیر نیست و از همین رو به سوی سیاست همگن سازی فرهنگی حرکت کرد.
فاضلی ادامه داد:‌ دولت مرکزی بر این عقیده بود باید کاری کرد مردم و گروههایی که اعضای یک واحد سیاسی به نام  ملت راتشکیل می دهند از نظر عواطف، احساسات و وجوه شناختی هم زبانی و همدلی را با دولت مرکزی داشته باشند و از همین جا بود که اولین نسل سیاست فرهنگی شکل گرفت.
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه پیش از قرن هیجدهم نیز اشکال گوناگونی از سیاست فرهنگی به طور ناخودآگاه و تدریجی وجود داشت، افزود: به طور مثال بریتانیا که از سال 1700 به بعد توانست سیطره خود را بر جهان تثبیت کند اگر نگوییم زبان انگلیسی بیش از ناوهای دریایی اش بلکه هم سطح آنها به بریتانیا برای تحقق این امرکمک کرد.
وی با اشاره به اینکه از قرن هیجدهم، اهمیت زبان در عرصه سیاست بین الملل و داخلی آشکار شد، افزود: ‌اما مسئله برای دولت مدرن بیش از زبان بود و به همین دلیل متوجه سیاست های حافظه شد.
فاضلی به ارائه توضیحاتی درمورد سیاست حافظه پرداخت و ادامه داد: دولت های مدرن از قرن هجدهم به این نتیجه رسیدند که باید اقداماتی انجام دهند تا موضوعات موردنظرشان در حافظه مردم بماند و مطالب غیر از آن به فراموشی سپرده شود و به نوعی بااین کارحافظه مردم را دستکاری و کنترل می کردند.
فاضلی با اشاره به اینکه بخش مهمی از سیاست فرهنگی از این جا شروع شد، افزود:  سیاست حافظه تلاش می کرد به شیوه ای از گذشته ملت ها، تجلیل و بازسازی صورت بگیرد که آن میراث فرهنگی به عنوان حامی دولت جدید ظاهر شود.
وی یادآورشد: سیاست حافظه در ابتدا به صورت تاریخ نگاری ملی ظاهر شد به طوری که تاریخ متناسب با نیازهای روز به نگارش در می آمد اما با گذشت زمان سیاست حافظه به سمت "یادمان" یا "یادبود" سوق پیدا کرد.
به گفته فاضلی سیاست "یادبود" به این ترتیب بود که دولتها برای خلق آیین ها، مردم را به یادآوری نمادهای خاصی کمک می کردند که نامگذاری خیابانها و فرم های معماری جدید همه به نوعی یادبود یا یادمان و به عبارتی تجلیل از معانی سیاسی بود که دولت ملتهای جدید به کمک آنها می توانستند بقای خود را تثبیت کنند.
حافظی با بیان اینکه در این برهه از تاریخ انقلاب بزرگی در سیاست ظاهر شد، افزود: قدرت از حیطه نخبگان سیاست به امر اجتماعی انتقال پیدا کرد و به عبارتی دولت ملتها متوجه شدند برای تضمین بقا خود باید وارد زندگی اجتماعی بشوند و تولید و باز تولید قدرت از طریق مناسبات بین فردی و اجتماعی صورت بگیرد.
وی ادامه داد: برای این انتقال قدرت باید اتفاقاتی رخ می داد از همین رو از قرن 18 این امکان فراهم شد که دولتها دغدغه سوژه و عبارتی انسانها را پیدا کنند.
این استاد دانشگاه بابیان اینکه دولتهای ملی دریافتند باید انسانها را پرورش و تربیت کنند، افزود: پیش ازآن،  عرصه سیاست به آریستو کراتها تعلق داشت اما از این تاریخ به بعد سیاست بین مردم گسترش پیدا می کند و  به عبارتی امرسیاست همگانی می شود بطوریکه دراین فرآیند رعیت تبدیل به شهروند شد.
فاضلی بااشاره به اینکه ر این برهه از تاریخ قانون ظاهرمی شود، افزود: حقوق  وتکالیف بر اساس یک قرارداد اجتماعی متولد و روابط مکانیکی به همبستگی ارگانیک تبدیل می شود.
وی افزود: از قرن 18 به بعد دولت علاوه بر ایفای وظایف خود در راستای امنیت ملی، دفاع از مالکیت خصوصی افراد را نیز به عهده گرفت و قوانین و حقوق اقتصادی در این راستا تدوین کرد.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه تحولات در فناوری و حوزه علم نقش کلیدی در ارتباط با شهروندان و دولت ملتها ایفا کرد، افزود: تحولات علوم این امکان را برای دولتها فراهم کرد که فرآیند کنترل، نظارت و وضع قوانین را برای ایجاد ملت سازی آسان تر کند.
فاضلی با اشاره به اینکه دولت های ملی از قرون نوزدهم به تدریج با بسط قدرت و ارتقاء تکنولوژی تلاش می کنند مفهوم تازه ای از زمان، مکان و تقویم ایجاد کنند، افزود: دراین برهه ازتاریخ ساعت مهمترین نماد درمعماری درنظرگرفته می شود که این امر باید به معنی کنترل زمان زندگی مردم ازسوی دولت ملی ونه طبیعت تلقی شود.

وی با بیان اینکه دولت ملتها همچنین مفهوم وطن و سرزمین را از زادگاه  فرد به مرزهای جغرافیایی دولت بسط دادند، افزود: در این جا ایدئولوژی ناسیونالیسم شکل می گیرد و یکی از ایده ها در این راستا جعل سنت است به این معنی که تمام میراث تاریخی گذشته چه ملموس و چه ناملموس از سوی دولتها متناسب به نیاز شان، باز تعریف و به عبارتی جعل می شود.
عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی خاطرنشان کرد: دولت ملت ها بر اساس ایدئولوژی ناسیونالیسم و تلقی از مفهوم هویت ملی بخشی از گذشته را انکار و بخش دیگرآن را برجسته می کردند و بر این مبنا یکسری آئین های ملی را به وجود می آوردند.
فاضلی ادامه داد: دولت ملتهای جدید در فرآیند جعل سنت تلاش می کردند مذهب، قومیت، نژاد و تمام عناصر تاریخی را بازتعریف کنند و بخش هایی که متناسب با نیاز دولت بود برجسته سازند.
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه تا سال 1945 سیاست ناسیونالیستی در حوزه فرهنگ ادامه داشت، افزود: از سال 1945 با ظهور دولت رفاه دولتها به این سمت می روند که حقوق اجتماعی و فرهنگی را برای ملت ها تعریف کنند که در این تحول جدید رابطه دولت ملت بازتعریف شد.
وی یادآور شد: به دلیل وظیفه و جایگاه دولت برای بازسازی ویرانی های حاصل از جنگ و همچنین رفاه مردم، پیشرفتهای تکنولوژیک ، توسعه تصاعدی علم ، تکامل سیاست های نوسازی به تدریج دولت ملتهای توسعه یافته تر به سوی مفهوم تازه تری از شهروندی حرکت کردند و در این جا است که ایده دموکراسی فرهنگی ظاهرمی شود.
فاضلی افزود: وقتی که دولت رفاه به وجود آمد همگانی شدن ودردسترس بودن ادبیات، هنر، دانش و به طور کلی فرهنگ عالی و متعالی از سوی دولت پذیرفته شد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با تاکید بر اینکه ظهور رادیو ، تلویزیون و اینترنت سیاست فرهنگی دولتها را دگرگون کرد، افزود: با ظهور دنیای پسامدرن، گسترش ارزش های فردگرایانه، چند فرهنگی شدن جهان ، گسترش رسانه ها، ظهور دنیای مجازی، تحول در مفهوم حقوق بشر، تبدیل شدن دموکراسی به ارزش جهانی، ظهور تکنولوژی،‌ اتومبیلی شدن جامعه ، سرزمین زدایی از دولتهای ملی و توسعه ایده جهانی شدن در حوزه فرهنگ از 1980 به بعد تحول جدیدی در سیاست فرهنگی رخ داد.
فاضلی با اشاره به  اینکه از سال 1980 به تدریج نسل سومی از سیاست های فرهنگی به وجود آمد، افزود: دراین زمان شاهد به وجودآمدن ایده دموکراتیک کردن فرهنگ هستیم، یعنی شرایطی فراهم شدکه  مردم دیگر می توانستند به جای اینکه تنها تماشاچی تئاتر باشند خود نمایشنامه بنویسند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی  تصریح کرد: ایده دموکراتیک کردن فرهنگ یعنی اینکه مردم به جای اینکه تنها مصرف کنندگان فرهنگ باشند به عنوان مولدان فرهنگ ایفای نقش کنند.
این استاد دانشگاه سیاست فرهنگی را یک ایده بنیادینی عنوان کرد که طی آن آحاد مردم با دولت ها و نظام های سیاسی به یک نوع پیوند، دیالوگ و چانه زنی می رسند به نحوی که ساختارهای دموکراتیک تردولت به سمت واقعیت های اجتماعی حرکت می کنند.
فاضلی تصریح کرد: این در حالی است که در ساختارهای انحصارگرایانه و اقتدار طلبانه این ملت ها هستند که خود را با دولت تطبیق دهند و بنا به خواست نظام سیاسی حرکت می کنند و از همین رو یک شکاف و فاصله ای بین مردم و نظام سیاسی ایجاد می شود و در همین جا است که سیاست فرهنگی معنای متفاوتی پیدا می کند.
وی با اشاره به اینکه وجود این شکاف باعث می شود سیاست فرهنگی سه سطح پیدا کند، افزود: سطح مصوب که در قالب قانون اساسی و قوانینی است که از سوی نهادها به تصویب می رسد، سطح محقق هم برنامه هایی است که دستگاه های اجرایی ، سازمانهای خصوصی و دولتی اجرا می کنند و سطح مجرب یا تجربه شده که آن چیزی است که مردم عملا دریافت می کنند و به آن شکل می دهند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی تاکیدکرد: درساختارهای دموکراتیک این سه سطح با هم همپوشانی دارند درحالی که درساختارهای غیردموکراتیک این همپوشانی دیده نمی شود.
این استاددانشگاه درادامه به بررسی وضعیت سیاست فرهنگی درایران پرداخت وافزود:  سیاست فرهنگی در ساختارهایی همانند جامعه ایران با این ویژگی شناخته می شوند؛ پیش ازاین که دولت ملت ها توانسته باشند سوژه راخلق کنند عرصه چانه زنی راگرم ترکرده اند.
وی بااشاره به اینکه یک رکن سیاست فرهنگی درایران ، چانه زنی ومذاکره است، افزود: رکن دیگر درحال حاضر ناهمسویی سه سطح مصوب، محقق ومجرب است به طوری که نظام بوروکراسی درایران به عنوان واسطه بین نظام سیاسی وتوده ها عمل کند.
فاضلی با بیان اینکه چالش بنیادی درسیاست فرهنگی ایران تفکیک زدایی نهادی بوده وهست، افزود:
تلاش جمهوری اسلامی این بوده است که  تمام حوزه های سیاسی، اقتصادی واجتماعی را درحوزه فرهنگ ادغام کند و این درحالی است که فرهنگ به مذهب تقلیل پیداکرده است.
 

دیدگاه‌ها

ارسال نظر جدید

محتوای این فیلد خصوصی است و به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.

آمار سایت

  • شمارنده سایت:4,251,618
  • محتوای منتشر شده:822
  • بازدیدکنندگان:
    • امروز:495
    • هفته جاری:3305