• The spam filter installed on this site is currently unavailable. Per site policy, we are unable to accept new submissions until that problem is resolved. Please try resubmitting the form in a couple of minutes.
  • strict warning: Non-static method view::load() should not be called statically in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/views.module on line 906.
  • strict warning: Declaration of image_attach_views_handler_field_attached_images::pre_render() should be compatible with views_handler_field::pre_render($values) in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/image/contrib/image_attach/image_attach_views_handler_field_attached_images.inc on line 0.
  • strict warning: Declaration of views_handler_filter::options_validate() should be compatible with views_handler::options_validate($form, &$form_state) in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter.inc on line 0.
  • strict warning: Declaration of views_handler_filter::options_submit() should be compatible with views_handler::options_submit($form, &$form_state) in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter.inc on line 0.
  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_term_node_tid::value_validate() should be compatible with views_handler_filter::value_validate($form, &$form_state) in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/modules/taxonomy/views_handler_filter_term_node_tid.inc on line 0.
  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_term_node_tid_depth::operator_options() should be compatible with views_handler_filter_in_operator::operator_options($which = 'title') in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/modules/taxonomy/views_handler_filter_term_node_tid_depth.inc on line 0.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_row::options_validate() should be compatible with views_plugin::options_validate(&$form, &$form_state) in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_row.inc on line 0.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_row::options_submit() should be compatible with views_plugin::options_submit(&$form, &$form_state) in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_row.inc on line 0.
  • strict warning: Non-static method view::load() should not be called statically in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/views.module on line 906.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 0.
  • strict warning: Non-static method view::load() should not be called statically in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/views.module on line 906.
  • strict warning: Declaration of views_handler_field_comment::init() should be compatible with views_handler_field::init(&$view, $options) in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/modules/comment/views_handler_field_comment.inc on line 0.
  • strict warning: Declaration of views_handler_field_comment_username::init() should be compatible with views_handler_field::init(&$view, $options) in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/modules/comment/views_handler_field_comment_username.inc on line 0.
  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_boolean_operator::value_validate() should be compatible with views_handler_filter::value_validate($form, &$form_state) in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter_boolean_operator.inc on line 0.
  • strict warning: Non-static method view::load() should not be called statically in /home/farhangh/public_html/persian/sites/all/modules/views/views.module on line 906.

معرفی کتاب مردم نگاری آموزش

paintings_fropki_19.jpg

خانم دکتر زهرا نیکنام متخصص رشته مطالعات برنامه ریزی درسی یادداشتی در زمینه کتاب مردم نگاری آموزش نوشته اند که با اجازه ایشان این یادداشت را در اینجا می گذارم و صمیمانه از ایشان بخاطر نگارش این مقاله و لطف شان تشکر می کنم.

 

ین یادداشت در ویلاگ ایشان و روزنامه جام جم منتشر شده است.

 شنبه گذشته،8 بهمن، در سالن علامه جعفری دانشگاه تربیت مدرس، جلسه رونمای و بحث وبررسی کتاب جدید آقای دکتر فاضلی با عنوان «مردم نگاری آموزش» برگزار شد. در این جلسه آقایان دکتر مهرمحمدی، دکتر عطاران و دکتر موسی پور مطالبی درباره کتاب گفتند و آقای دکتر طلایی هم که البته بانی و میزبان جلسه بودند (به همراه آقای دکتر صادقی، مدیر سیگ برنامه درسی و فرهنگ) مطالبی  کلی در ابتدای جلسه بیان کردند. من این کتاب را خوانده و در این جلسه هم بود. به گمانم یکی از جلسات پرحرارت و سرشار از بحث و دیدگاه های مختلف سیگ روش شناسی در ترم رو به انتهای کنونی بود.

از حال و هوای جلسه و حس و برداشتم درباره نظرات و بازخوردهای مطرح در این جلسه می گذرم، اگرچه دوست داشتم با تمرکز بر آنها این پست را بنویسم. احتمالا خلاصه ای از این جلسه در وبلاگ سیگ روش شناسی تحقیق در پژوهش های تربیتی گذاشته خواهد شد. اما آنچه در ادامه می خوانید متنی است کوتاه برای معرفی این کتاب. البته چون با هدف معرفی کتاب (شما بخوانید تبلیغ!) نوشته شده، جنبه انتقادی ندارد، شاید اگر مجال و فرصتی برای پرداختن به محتوا و روش مورد توجه در کتاب پیش بیاید دقیقتر و ارزیابانه تر چیزی بنویسم.

نوشدارویی برای پژوهش های حوزه آموزش و پرورش

در سالهای اخیر متخصصان، حوزه مطالعات آموزش و پرورش و گرایش های مختلف علوم تربیتی با حجم بالایی از مطالبات مردمی و سیاستگزاران و مسئولان کشوری مواجه بوده اند. مساله اصلی در این مطالبات، بهبود کیفیت در آموزش وپرورش و تغییر جهتگیری های اصلی آن به منظور گام بر داشتن در جهت تربیت دانش آموز تراز مطلوب جامعه ایرانی در جهان معاصر بوده است. این مسایل و دغدغه ها منجر به پژوهش های ملی و مهمی در حوزه های مختلف آموزش و پرورش  نیز شده است. موضوع جدی و اصلی در این پژوهش ها حول چیستی، چگونگی، چالش ها و چاره های پیش روی آموزش و پرورش مبتنی بر فرهنگ، اندیشه و باورهای بومی و وطنی خودمان، در جهان متحول و سرشار از مظاهر دانش و فناوری کنونی است. اما این گونه پژوهش ها در غیاب نگاهی درونی و کل گرا با چالش بی توجهی  عملی به بافت و زمینه فرهنگ ایران مواجه بوده اند. خوانندگان و مخاطبان این پژوهش ها، همواره احساس می کردند پژوهش با زندگی واقعی و رایج آموزشی آنها فاصله دارد، غریب و ناآشناست و در یک کلام گویی موضوع پژوهش  آدم هایی از کرات دیگرند. همین امر احساس نابسندگی و ابتر بودن نگاه های محدود و جزء نگر رایج و حاکم در تعلیم و تربیت را برای عده قابل توجهی از اهل فکر  وادی  تعلیم و تربیت به دنبال داشته است. پاسخگویی به این نیاز علمی، متضمن اتخاذ رویکرد و نگاهی جدید در پژوهش های تربیتی است. رویکردی که خلا و کمبود آن سالها در اجتماع آکادمیک تعلیم و تربیت کشورمان به شدت احساس می شد و عدم پاسخگویی به آن برای اهل فکر در این عرصه دردناک و همراه با سرخوردگی از این رشته ها شده بود.

با استناد به آخرین دستاوردهای دانشگاهی روز دنیا در زمینه تعلیم و تربیت و نیز تجربه عملی دست اندرکاران این وادی در کشورمان، می توان گفت، رویکرد فرهنگی به آموزش، نوشدارویی است که می تواند درمانگر این زخم دردناک در کشورمان باشد.  اتخاذ رویکرد فرهنگی، به عنوان زاویه دیدی برای توصیف و فهم مسائل آموزش و پرورش، آن چیزی است که دکتر نعمت الله فاضلی در کتاب خود با عنوان «مردم نگاری آموزش»، به خوبی طلایه دار پرداختن به آن بوده است.  

دکتر فاضلی در خصوص چشم انداز و نگاه فرهنگی به آموزش در فصل اول کتاب می نویسد: «فعالیت های آموزشی همواره در درون یک زمینه فرهنگی یا نظام معنایی متشکل از باورها، ارزش ها، جهان بینی، هنجارها و آداب ورسوم شکل می گیرد و در عین حال پیامدهای گوناگونی برای فرهنگ دارد». او در قالب فصل اول کتاب این ایده و اندیشه و ابعاد آن را به نحو مبسوط باز می کند و شرح می دهد. اما آنچه وجه بارز و برجسته کتاب است، این مطلب است که فاضلی همین نوع نگاه و  تاثیر و تاثر متقابل فرهنگ و آموزش را در فصول بعدی کتاب برای فهم، تفسیر و معناددهی به معلمی در جامعه ایرانی، مناسبات قدرت در آموزش و پرورش، آینده مدرسه در ایران، چالش های فرهنگی فاوا در آموزش و پرورش، رایانه در کلاس درس، فهم تجارب دانش آموزی در مدرسه روستایی ایرانی بکار می گیرد. برای مثال در فصل هفتم او در قالبی متنی روان، خوشخوان و بر اساس تحلیلی مردم نگارانه و پر کشش  نشان می دهد که کارکرد مدرسه برای دانش آموز روستایی دهه های گذشته، به رغم تصور اولیه، آموزش مواد درسی و موضوعات مختلف مانند علوم، ریاضیات، تاریخ و جغرافیا و ... نیست، بلکه به نوعی درونی سازی مجموعه ایی از ارزش ها، باورها و شیوه زندگی مدرن یا امروزی بوده است. او در این فصل به چالش ها و موانع موفقیت مدرسه، بطور کلی و مدرسه روستایی به طور خاص می پردازد.

برای ذکر نمونه دیگر از این کتاب، می توان به فصل چهارم، با عنوان «معلمی از رویکرد فرهنگی است» اشاره کرد. شک ندارم که اگر خودتان معلمی را در جامعه ایرانی تجربه و فهم کرده باشید و معلم و معلمی، برایتان موضوعی برای تامل باشد، تفسیرها و تحلیل های این فصل کتاب کاملا برایتان معنی دار و به درجات بالایی پذیرفتنی خواهد بود. رمز و راز برجستگی تفسیرها و تحلیل های کتاب، آن است که نویسنده آن استدلال هایش را بر بافت و زمینه تاریخی و اجتماعی ایران معاصر بنا می کند. از اینرو ایده ها و استدلال ها برای خوانندة ایرانی آشنا با معلمی، حکم بازخوانی حدیث نفس از زبان و قلم فردی است که به تعبیری از من به من آشناتر است. همین امر موجب می شود، خواننده کتاب در بخش هایی از کتاب، فراموش کند که در حال خواندن متنی تخصصی و تحلیلی است. او خود را همراه و همسفر نگاه ها و دیدگاه های فاضلی می یابد. گویی فاضلی اندوخته تجارب نسلی معلمان در تاریخ معاصر کشورمان را گردآورده، پردازش کرده و در قالب و قلمی بی ادعا و صمیمی به تصویر کشیده است. تصویری که من و شمای معلم، با دیدن آن، نه تنها از آن دور نیستیم و با آن  احساس غریبگی نمی کنیم، بلکه آن را خوب می شناسیم: بله، او خانم معلم و آقا معلم کشور خودمان در دوران مختلف حرفه ای و شغلی اش است. همین ویژگی تحلیل مردم نگارانه کتاب موجب شده است، خواننده علاقمند و آشنا به مسائل و مباحث اصیل آموزش و پرورش در سراسر این فصل هم پا و همدل نویسنده به پیش برود.

 این کتاب از سوی  متخصصی دانشگاهی انسان شناسی و مطالعات فرهنگی در باب آموزش و پرورش و مسائل آن نوشته است. اما نوع نگاه بین رشته ای و جدید نویسنده و عطف توجه او در پرداختن به مسائل ملموس واقعی و مبتلابه جامعه ایرانی و بومی خودمان، کتاب را تبدیل به اثری خواندنی و الهام بخش، نه تنها برای متخصصان تعلیم و تربیت، بلکه کلیه علاقمندان فرهنگ و جامعه ایرانی و کلیه دست اندرکاران وادی علم و آموزش کرده است. ترویج و توسعه این نگاه و زاویه دید برای تحلیل مسائل آموزش و پرورش نیاز و مطالبه جدی جامعه آموزشی ماست. این مهم می تواند با بسط فعالیت های مشترک متخصصان و دانشکده های انسان شناسی و تعلیم وتربیت در گام های اولیه، و ایجاد و تاسیس رشته انسان شناسی تربیتی در دانشگاه های کشورمان، در گام های بعدی تسریع شود.

دیدگاه‌ها

ارسال نظر جدید

محتوای این فیلد خصوصی است و به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.

آمار سایت

  • شمارنده سایت:4,117,778
  • محتوای منتشر شده:822
  • بازدیدکنندگان:
    • امروز:443
    • هفته جاری:4926