فرهنگ و دانشگاه: رویکردهای انسان شناختی و مطالعات فرهنگی

مشخصات کتاب
نویسنده: 
نعمت الله فاضلی
نام لاتین کتاب: 
Culture and University: Anthropological and Cultural Studies Approaches
زبان: 
فارسی
انتشارات: 
ثالث
سال چاپ: 
1387
9643804008.240[1].jpg

کتاب فرهنگ و دانشگاه را 2 سال پیش متشر شد اما امروز دیدم در وب سایتم آن را معرفی نکرده ام.

در بخش کتاب های وب سایتم برخی از کتاب هایم وجود ندارد. از اینرو تصمیم گرفتم آنها را اضافه کنم. مقدمه این کتاب درباره محتوی و فصول آن توضیح کافی می دهد.

این کتاب مجموعه مباحثی است که نگارنده در سال های اخیر در زمینه آموزش عالی و دانشگاه نگاشته ام. هر فصل آن مجموعه ای از ابعاد معین از موضوعات و مسائل دانشگاه و آموش عالی در ایران را بررسی می کند و در مجموع می توان گفت طیف وسیع و کم و بیش همه جانبه ای از موضوعات متعدد مربوط به آموزش عالی و دانشگاه را پوشش می دهد. آنچه را می توان کانون تمرکز این مباحث دانست رویکرد مردم نگارانه و فرهنگی است که نگارنده سعی داشته ام به آن وفادار بمانم. مراد از رویکرد مردمنگارانه این است که در تجزیه و تحلیل مسائل و موضوعات چند نکته زیر را در نظر داشته ام:

• توصیف و تشریح بستر و بافت اجتماعی و زمینه فرهنگی موضوعات حد امکان و نیاز
• توجه به فرایند تکوین و تحول مسائل در بافت تاریخی آنها
• بهره گیری از تجربه زیسته نگارنده در هر جا که ممکن و مناسب بوده است
• داشتن رویکردی کل نگر به مسائل و در نظر گرفتن ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی و سیاسی موضوعات در پرتو چشم اندازی فرهنگی.
• داشتن رویکردی تطبیقی به مسائل و بهره گیری از داده ها و ایده های میان فرهنگی.
• قرار دادن مسائل در بافت و زمینه اجتماعی و فرهنگی جامعه ایران معاصر.
• توجه به فرهنگ دانشگاهی و کارکردهای فرهنگی دانشگاه در جامعه معاصر.

همچنین تلاش شده است در بحث ها و شیوه ارائه مطالب چارچوب نگارش مقالات علمی-پژوهشی راهنمای هر فصل باشد. برخی مقالات پیش از این در مجلات علمی منتشر شده اند که در انتهای فصول منبع نشر آن ذکر شده است. همه فصول در ابتدا دارای یک بخش به نام طرح مسئله است. در ابتدای هر مقاله یا فصل مشکل یا مسئله ای معین مطرح و در ادامه فصل دیدگاه های مختلف درباره آن بررسی و سپس با کمک داده های تجربی دست اول یا فراتحلیل داده های موجود، یک رویکرد مشخص برای تبیین مسئله مورد بررسی ارائه شود.

موضوعات بررسی شده در این کتاب اغلب مسائلی است که آموزش عالی و دانشگاه های ما سخت با آنها درگیر هستند. برای مثال، یکی از مشکلات اساسی اجتماعات علمی ایران، ضعف و توسعه نایافتگی فرهنگ نقد و نقادی است. در این زمینه تاکنون نگارنده متن و بررسی علمی و مبسوط و جدی به زبان فارسی ندیده ام. اگرچه در زمینه اهمیت نقد و جایگاه آن در توسعه علمی و دانشگاهی کمتر کسی تردید دارد و لابلای سخنرانی ها و متون دانشگاه می توان اشاره های فراوانی به این موضوع پیدا کرد. یکی دیگر از مسائل مهم در نظام دانشگاهی ما مشکل روش تدریس و بخصوص راهبردهایی برای مشارکت بیشتر دانشجویان است. در این زمینه نگارنده به بررسی و تحلیل مباحثه و فرهنگ آن در دانشگاه ها پرداخته ام. همچین می توان به مسئله چالش های تولید علم در علوم انسانی اشاره کرد. نگارنده در یکی از فصول این کتاب به نحو مبسوط به بررسی کارکردهای علوم انسانی و اجتماعی و معیارهای ارزیابی این علوم و چالش هایی که این علوم با آن روبرو هستند، پرداخته ام. مسئله روابط معرفتی و دانشگاهی ایران و غرب نیز از جمله مسائلی است که ما با آن مواجه هستیم و کمتر درباره آن تامل و تحقیق کرده ایم. نگارنده این موضوع را با توجه به تجربه زیسته ای که داشته ام مورد بررسی قرار داده ام. یکی دیگر از موضوعات مهم در آموزش عالی ایران، اعزام دانشجو به خارج است. در این زمینه اگرچه متونی منتشر شده است اما این متون کمتر موضوع تاثیرات و تجربه هایی که دانشجویان ایران اعزام شده بخارج بدست می آورند، مورد توجه قرار داده اند. شاید مهمترین مسئله ای که آموزش عالی ایران و بطور کلی آموزش عالی در جهان امروز با آ« مواجه است، جهانی شدن و تحولات ناشی از توسعه فناوری های الکترونیک و دیجیتالی است. فصل نخست این کتاب را به این موضوع اختصاص داده ایم تا فتح باب فصول دیگر هم باشد.

در اینجا ضرورتی ندارد بیش از این درباره محتوای این کتاب توضیح دهم زیرا هر فصل دارای مقدمه ای است که به نحو مختصر محتوای فصل را توضیح می دهد. اما مایلم اندکی درباره خوانندگان و مخاطبان این کتاب توضیح دهم. یکی از گروه هایی که می توانند این کتاب را برای هدف های حرفه ای بخوانند و احیانا از آن بهره ببرند، محققان آموزش عالی و دانشگاه ها هستند. در سال های اخیر در پی توسعه آموزش عالی و موسسه های دانشگاهی، مطالعات آموزش عالی هم توسعه یافته است زیرا با توجه گستردگی آموزش عالی، پیچیدگی مسائل آن و ضرورت توجه به آنها، مطالعات آموزش عالی نیز ناگزیر باید توسعه می یافت. این کتاب ممکن است در طرح رویکردی انسان شناسانه به آموزش عالی گامی کوچک اما آغازین محسوب شود. علاوه بر محققان آموزش عالی، مدیران و برنامه ریزان آموزش عای و موسسات دانشگاهی ممکن است این کتاب را برای شناخت مسائل دانشگاهی و بخصوص ابعاد فرهنگی آن، این کتاب را سودمند یابند. سومین گروه مخاطبان احتمالی این کتاب دانشجویان و استادان و دانشگاهیان هستند. این کتاب تلاشی است برای توضیح فرهنگ دانشگاهی. هر عضو اجتماعات علمی یا انسان دانشگاهی نیاز دارد برای اعتلای هویت دانشگاهی و درونی سازی ارزش ها و باورهای حرفه ای خود نسبت به فرهنگ دانشگاهی خودآگاهی داشته باشد و مولفه ها و ویژگی های این فرهنگ را بشناسد. برخی فصول این کتاب تلاشی است برای تبیین چیستی و چرایی و چگونگی فرهنگ دانشگاهی. در نهایت می توان گفت این کتاب برای مردم عادی که به دانشگاه علاقه مند هستند یا فرزندان شان در دانشگاه تحصیل می کنند، می تواند به مثابه یک شرح و توضیح درباره ابعاد مختلف دانشگاه و علم در دنیای حاضر مفید باشد.

در پایان باید از بسیار کسان که در تهیه و تالیف این کتاب نگارنده را یاری کردند سپاسگزاری کنم. بیش و پیش از همه باید از همکار عزیزم جناب آقای دکتر هادی خانیکی سپاسگزاری کنم. او در سال های متمادی مشوق من در زمینه انجام مطالعات آموزش عالی بودند و برخی مقالات این مجموعه مستقیما با پیشنهاد ایشان نگارش یافته اند. دکتر خانیکی در عین حال سال ها معاون فرهنگی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را بر عهده داشتند و برای توسعه فرهنگی دانشگاه ها بسیار کوشیدند. من این کتاب را به ایشان به پاس تمام محبت ها، خدمات و کوشش های فرهنگی و علمی شان تقدیم می کنم.

نگارنده همچنین باید از همکاران دانشگاهی و دانشجویانم سپاسگزاری کنم. من از سال 1362 که در دانشگاه تبریز تحصیل را آغاز کردم تاکنون پیوسته در دانشگاه های ایران گاه به عنوان دانشجو و گاه به عنوان مدرس و محقق حضور داشته ام. بطور رسمی از سال 1370 در دانشگاه های مختلف تهران تدریس کرده ام و در این مدت علاوه بر تدریس مسولیت های اداری و پژوهشی بر عهده داشته ام. این سال های برای من تجربه های فراوانی بهمراه داشته است. از اینرو باید از کلیه همکاران آموزشی، اداری و دانشجویان بویژه در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی تقدیر و تشکر نمایم.

درباره کتاب
موضوع کتاب: 

آموزش عالی

دیدگاه‌ها

ارسال نظر جدید

محتوای این فیلد خصوصی است و به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.
Type the characters you see in this picture. (شنیدن واژه ها)

کلمات موجود در عکس را تابپ کنید

پربازدیدترین مقالات

جدیدترین کتاب ها

فرهنگ امروز ایران
مدرن یا امروزی شدن فرهنگ ایران
تاریخ فرهنگی ایران مدرن

جدیدترین نظرات

آمار سایت

  • شمارنده سایت:2,914,513
  • محتوای منتشر شده:822
  • بازدیدکنندگان:
    • امروز:877
    • هفته جاری:10815
کانال تلگرام دکتر فاضلی