فرهنگ جهانی: رسانه ها، هنرها، سیاست گذاری و جهانی شدن

مشخصات کتاب
نویسنده: 
دایانا کرین و نوبوکو ناواشیما، کنجی کاوازاکی
نام لاتین کتاب: 
Media,Arts,Policy, And Globalization Global Culture
زبان: 
فارسی
انتشارات: 
دانشگاه امام صادق (ع)
سال چاپ: 
1388
ترجمه: 
نعمت الله فاضلی و مرتضلی قلیچ
FJ.jpg

کتاب فرهنگ جهانی  یکی از متن بسیار درخشان در زمینه سیاست فرهنگی است. این کتاب را من و همکارم جناب آقای مرتضی قلیچ به زبان فارسی ترجمه کرده ایم و چند ماه پیش توسط دانشگاه امام صادق (ع) منتشر شد. این کتاب در نمایشگاه کتاب سال 1389 فروش فوقالعاده ای داشت و ناشر آن بزودی چاپ دوم کتاب را روانه بازار می نماید.

مقدمه مترجمان و مقدمه ای که خانم دایانا کرین یکی از نویسندگان اصلی کتاب بر چاپ فارسی کتاب نوشته اند تقدیم شما می کنیم.

پیشگفتار مترجمان

به یاری خداوند دومین جلد از ترجمه کتاب های سیاست فرهنگی آماده چاپ شده است. این کتاب از آنجا که به تجارب کشورها و شهرها و صنایع فرهنگی در قبال جهانی شدن فرهنگی می پردازد، کتاب ارزنده ای است. راهبردهایی که کارگزاران فرهنگی در اثر جهانی شدن برگزیده اند، بسیار تحت تاثیر شرایط جهانی است و این کتاب از این حیث به راهبردهای متنوع کشورها و شهرها در عرصه های تولید، توزیع و مصرف فرهنگ می پردازد.
در ترجمه و چاپ کتاب حاضر دوستان بسیار ارزشمندی ما را یاری نمودند که جا دارد از زحمات آنان قدردانی شود. خانم پروفسور دایانا کرین یکی از مولفین و صاحبنظران عرصه جامعه شناسی فرهنگ، با وجود مشغله کاری فراوان، مقدمه ارزشمندی به ویراست فارسی کتاب ارسال داشتند که از ایشان کمال قدردانی داریم. آقای محمد علی رمضانی که مجال تشکر از ایشان در کتاب بازاندیشی فراهم نبود، زحمات گرانسنگی در زمینه برخی معادل ها ارایه کردند. آقایان دکتر حسام الدین آشنا، مدیر گروه فرهنگ وارتباطات اسلامی دانشگاه امام صادق (ع)، دکنر حسن بشیر و دکتر علی اصغر افتخاری نیز به خاطر توصیه و پذیرش ترجمه این کتاب تقدیر و تشکر می شود. از آفای اعلم الهدی مسئول انتشارات دانشگاه امام صادق(ع) که مقدمات انتشار این کتاب را فراهم نمودند نیز قدردانی می نماییم. آقایان مهرداد ملایی و محمد حسن خطیبی بایگی برخی از اصطلاحات فرانسوی و تخصصی رشته ارتباطات را به فارسی برگرداندند که از این دوستان نیز نهایت سپاس را داریم. نهایتاً از خانم ستاری که متحمل زحمات فراوانی در تایپ و رسم نمودارها و جداول شدند تشکر می نماییم.
نعمت اله فاضلی
مرتضی قلیج
 

 

مقدمه نویسنده به ویراست فارسی
در جهانی که به واسطه تضادهای سیاسی از هم گسیخته شده و دیپلماسی چندان کارگر نیفتاده، بسیار امیدوارکننده است که کتابها می توانند به سرتاسر مرزهای جهان سیر و سفر کنند. کتاب ها به شکل گیری فرهنگ جهانی کمک می کنند در حالیکه سیاست خارجی دولتها در یساری از موارد مانعی برای ارتباط فرهنگ های مختلف می تراشد.
کتاب فرهنگ جهانی خود صورتی از فرهنگ جهانی است. مولفان این کتاب از شرق و غرب(آمریکا و ژاپن) برخاسته اند. کتاب حاضر حاصل طرح پژوهشی فراملی است که در آن صاحبنظران اجتماعی از ممالک مختلفی مثل ژاپن، سنگاپور و ایالات متحده دور هم جمع شدند و در شهرهای توکیو، سنگاپور، بیرمنگام، بارسلونا و نیویورک با یکدیگر دیدار داشته اند. نویسندگان مقالات این کتاب از کشورهای آمریکایی، آسیایی و اروپایی اند. در این کتاب، فرهنگ امری منطقه ای، فراملی و جهانی قلمداد شده است. چندین فصل از کتاب به بحث درباره تاثیر هنرها و فرهنگ عامه پسند بر روی مخاطبان کشورهای دیگر می پردازد. موسیقی راک یکی از چند نمونه معدود و واقعاً جهانی فرهنگ می باشد که در سرتاسر فرهنگ ها اجرا و تقلید می شود(Rgev 1997). در مقابل، صنایع فرهنگی عامه پسند ژاپنی عموماً مخاطبان منطقه ای برای فراورده های بسیار جهان محلی شده اش جذب نموده است(Iwabochi 2002).
پیدایش فرهنگ جهانی منجر به شکل گیری برخی مناقشات شده است. همانطوریکه در فصل اول کتاب اشاره کرده ام، برخی محققان این نگرانی را دارند که فرهنگ جهانی به یک بیان هژمونیک غربی مبدل شود. در عین حال، برخی دیگر معتقدند که فرهنگی که به صورت جهانی انتقال و اشاعه می یابد، دیدگاه های متنوعی را منقل می سازد و توده های مردم در کشورهای مختلف به تفسیر فرهنگ ها به شیوه های گوناگونی می پردازند. پدیده فرهنگ جهانی موضوعات مهمی را مطرح می سازد که از زمان انتشار این کتاب در سال 2002 تا کنون همواره مطرح بوده اند. این موضوعات عبارتند از : 1) تاثیر غول های رسانه ای جهانی بر فرهنگ های ملی که در ذیل بحث قدیمی و پر طول و دراز امپریالیسم فرهنگی مطرح بوده، 2) نقش سیاست فرهنگی در شکل دهی به فرهنگ های ملی و صیانت از میراث فرهنگی و 3) ماهیت و پیامد شهرهای جهانی و فرهنگ های شهری شان.
از سال 2002 یکی از ابعاد فرهنگ جهانی که بیشترین مناقشات را بر انگیخته، موضوع برخورد تمدن هاست. در نیمه دهه 1990، هانتینگتون(1996) این گونه استدلال می نمود که نوعی برخورد تمدن ها بین تمدن غربی و غیر غربی اجتناب ناپذیر است و احتمال می رود که به تنش فزاینده بین کشورهای نماینده این تمدن ها بیانجامد. هانتینگتون براین باور است که تنش بین تمدن ها برخاسته از هویت های مذهبی و قومی ای است که در پیوند با مسیحیت غربی از یک سو و بنیاد گرایی اسلامی و مذاهب ارتودوکس از سوی دیگر حاصل می شود. هانتینگتون پیش بینی کرده که این تنش ها ممکن است افزایش یابد زیرا تماس بین تمدن های مختلف از رهگذر جهانی شدن اقتصادی و ارتباطات بیش از گذشته افزایش می یابد. این نوع تضادها در سال 2005 به نحو اسف باری در اثر انتشار کاریکاتور موهن درباره پیامبراسلام ]ص [در دانمارک تشدید شد. همچنین، تضاد بین تمدن ها در نتیجه عدم مصالحه بر سرِ ارزشهای بنیادین سیاسی درباره دموکراسی نمایندگی بالا می گیرد. متاسفانه تضادها و تنش ها بیش از اجماع و توافق نظرها را به خود جلب می کند. این امر منجر به این تلقی نادرست شده که گویی تضادها بیشتر از مصالحه در بین فرهنگ ها مطرح بوده است. بررسی پیمایشی اخیر درباره ارزش های فرهنگی 75 کشور جهان، من جمله 9 کشور اسلامی، نشان می دهد که اجماع و اشتراک در زمینه ارزش های فرهنگی بیش از تز برخوردهای فرهنگ رواج دارد. جوامع اسلامی و غربی عمدتاً در زمینه موضوعاتی مثل برابری جنسیتی و آزادی جنسی اختلاف دارند تا در زمینه دموکراسی.
اغلب محققان تمایل به شناسایی یک فرهنگ جهانی مسلط واحد دارند. دو نماینده اصلی فرهنگ جهانی مسلط توجه بیشتر جامعه شناسان را به خود معطوف داشته است. اولین فرهنگ، فرهنگ جهان مک دونالدی است، یعنی فرهنگ توزیع سراسری جهانی نوع خاصی از سامان دهی برای رستوران های غذای آماده با مجموعه ای از ارزش ها درباره کیفیت و استاندارد سازی و ارزش تغذیه ای غذا(Ritzer 1998). محققان دیگر (مثل Lechner and Boli, 2005) این گونه استدلال کرده اند که وجود شکلی از فرهنگ جهانی که دربردارنده اصول جهانی بوده و در سازمان های بین المللی نمود دارند همان اصول حقوق فردی، پیشرفت و حقوق شهروندی جهانی است. در واقع، چندین فرهنگ به صورت جهانی انتقال یافته وجود دارند که از علم، فناوری، علوم اجتماعی، هنرها، فرهنگ عامه پسند، سیاست ها سرچشمه گرفته اند و برخی از اینها بیش از دیگران به طور جهانی گسترش یافته اند.
حال چگونه می توانیم حرکت های جهانی را شناسایی کنیم؟ همانطورکه دیدیم این امر هم جنبه مثبت و هم جنبه منفی دارد. از یک سو صدها بخش مجزای فرهنگی وجود دارد که به صورت منطقه ای یا فراملی و یا جهانی توسعه می یابد و از سوی دیگرتنش های بسیاری بین تمدن ها(و حتی از دیدگاه القاعده جنگ بین فرهنگ ها) وجود دارد که مانع توسعه و انتشار فرهنگ جهانی می شود . در عین اینکه کشورهایی وجود دارند که تقریباً از فرهنگ جهانی منزوی شده اند که این انزوا بعضاً از فقر مفرط (برای مثال کشورهای چاد یا نیجر در آفریقا) ناشی می شود، و یا اینکه این انزوا ناشی از سیاست سانسور خود کشورهانشات گرفته است(برای مثال میانمار).
در مجموع این ایده ها را می توان چنین طبقه بندی کرد:
انزوای فرهنگی برخورد تمدن‌ها جنگ بین فرهنگ‌ها فرهنگ های فراملی/منطقه ای

به هر روی، این نکته را نباید از نظر انداخت که فرایندهای گوناگونی که فرهنگ های ملی در قبال فرهنگ های جهانی/منطقه ای و محلی تغییر یابند بسیار واجد اهمیت هستند. این فرایندها عبارتند از همگن سازی، چند رگه سازی و ادغام سازی. فرایند همگن سازی به تحت سلطه درآمدن برخی از جنبه های فرهنگ ملی اشاره دارد که فرهنگ های خاص توسط یک فرهنگ استیلاجویانه بیگانه مغلوب می شود و این دیدگاه به مدل مرکز-پیرامون فرهنگ اشاره می کند. دو رگه سازی به موقعیتی تاکید می کند که صور فرهنگی در یک کشور به شیوه های تازه ای با صور فرهنگی سایر کشورها تلفیق و ترکیب می شود(Nedervin Peters 1995). دیدگاه مذکور نسبت به تاثیر فرهنگ جهانی با تفسیر شبکه ای یا جریان های فرهنگی چند مسیره جهانی، فراملی و منطقه ای قابل مقایسه است. فرایند ادغام سازی به فرایندی اشاره می کند که وقتی صور فرهنگی از فرهنگ های ملی دیگر وارد می شوند با معانی جدید و ابعاد بومی فرهنگ ادغام و تلفیق شده و معانی و صور فرهنگی نوینی را می آفرینند. برای مثال، مذاهب جدید وقتی شکل می گیرند که مولفه هایی از سنت های پیشین و مذاهب خارجی با یکدیگر ادغام می شوند. اقلیت های قومی به طور خاص مستعد تاثیرپذیری از فرهنگ های قومی، منطقه ای و فراملی کشورهای مجاور هستند. در نتیجه اشاعه فرهنگ های قومی، منطقه ای و فراملی، اقلیت های قومی می توانند هویت های چند رگه ای را بیابند، هویت هایی که مولفه های قومی متعددشان در آن کم و بیش برجسته است. البته این موارد به بستر اجتماعی قومیت ها نیز بستگی دارد.
مطالعه فرهنگ های جهانی حوزه ای به شدت در حال توسعه در علوم اجتماعی است و مقدار زیادی پژوهش همچنان باقی مانده که باید انجام شود. ترجمه چنین کتابهایی در این زمینه می تواند راهگشا باشد. نهایتاً، از شما همکاران گرامی به خاطر انتخاب این کتاب برای ترجمه به زبان فارسی نهایت سپاس را دارم.
دایانا کرین
2009پاریس
 

درباره کتاب
موضوع کتاب: 

سیاست فرهنگی

آمار سایت

  • شمارنده سایت:3,559,137
  • محتوای منتشر شده:822
  • بازدیدکنندگان:
    • امروز:2455
    • هفته جاری:13676