The spam filter installed on this site is currently unavailable. Per site policy, we are unable to accept new submissions until that problem is resolved. Please try resubmitting the form in a couple of minutes.

لذت متن

رولان بارترولان بارت اثر مشهوری به نام «لذت متن» دارد که به فارسی نیز ترجمه شده است. در تحقیقی که در زمینه طنزهای عامیانه مشغول انجامش هستم به مناسبتی به مطالعه این کتاب پرداختم و متن زیر را برای آن تحقیقی براساس لذت متن نوشتم. درباره بارت بسیار گفته اند. به گمان من او فن نوشتن و تولید متن لذت آفرین را خوب می دانست. نشانه شناسی و فلسفه و حتی نظریه اجتماعی همه در خدمت او بودند تا بتواند متن های ادبی و بزرگ خلق کند. از اینرو بدرستی منتقدانش می گویند نشانه شناسی و دیگر آثار بارت فاقد روش به معنای تکرارپذیری آن هستند. فقط بارت می توانست مثل بارت بنویسد. او چندان عمر طولانی نکرد اما بسیار بیش از طول عمرش اثار بزرگ خلق کرد.

 

به اعتقاد بارت یکی از مهمترین کارکردهای هرگونه متنی تولید لذت برای خواننده و مخاطب آن است. متن بواقع نوعی فعالیت و فرایند لذت بخش است که هم نویسنده و مولد آن و هم خواننده و مخاطب آن محظوظ می شوند: «اگر که من این جمله، این قصه، این واژه را با لذت می خوانم از آن رو است که این ها با لذت نوشته شده اند» بارت 1383: 23). تولید لذت باید در ساختار متن گنجانده شود بگونه ای که «متنی که تو می نویسی باید نشان دهد که به من مشتاق است» (بارت 1383: 24). اما معطوف به میل و خواسته مخاطب بودن برای لذت آفرینی کافی نیست، بلکه «متن لذت بخش: متنی که خشنود می کند، برآورده می کند، شادی می بخشد، متنی که از دل فرهنگ می آید و گسستی از آن ندارد، متنی که با رویه راحت خواندن پیوند خورده است» (بارت 1383: 33). اما متن لذت بخش از نظر رولان بارت دارای خصوصیات دیگری است که اغلب این خصوصیات را می توان به وضوح و روشنی در متون طنزآمیز عامیانه مشاهده کرد. در زیر من نکات اصلی رویکرد بارت به لذت متن را بصورت خلاصه از سراسر کتابش استخراج و دستور طبخ و آماده سازی یک متن لذیذ را آماده کرده ام. این راهنما نشان می دهد که جای طنزعامیانه با توجه به ویژگی هایی که قبلا درباره طنزعامیانه گفتیم، در تولید متون لذت بخش رسانه ای در کجاست.

 

«متنی که راجع به لذت است تنها می تواند کوتاه باشد»،
«لذت تنها می تواند از راه ابراز نامستقیم یک خواست به زبان آید» (بارت 1383: 37).
«متن در من بهترین لذت ها را خلق خواهد کرد اگر سخن خود را به شکلی نامستقیم به گوش رساند» (همان 45). «لذت متن مستلزم یک خلاقیت کلا نامستقیم است» (همان 46).
«نقادی همیشه با متون لذت بخش سروکار دارد» (همان 42).
«در متن لذت بخش نیروهای متضاد دیگر سرکوب نشده بل در وضع صیرئرت قرار می گیرند: هیچ چیزی واقعا خصمانه نیست، همه چیز متکثر است.» (همان 53).
«هستند کسانی که خواهان متنی (یک اثر هنری، یک تابلو نقاشی) بی سایه و فارغ از "ایدولوژی مسلط اند"، اما چنین خواستی به معنی خواستن متنی بدون باروری، بدون زایندگی، و متنی سترون خواهد بود. متن محتاج سایه ی خویش است: این سایه اندکی ایدئولوژی، اندکی بازنمایی، و اندکی سوژه است» (همان 53).
«هیچ ابژه ایی در رابطه ایی پایدار با لذت نیست. با این حال، برای نویسنده این ابژه وجود دارد: این ابژه نه زبان کلی بل که بان مادری است» (همان 59).
«سرخوشی تنها با چیزی کاملا نو پدید می آید، زیرا تنها نو است که آگاهی را بر می آشوبد» «نو یک مد نیست، یک ارزش است، اساس همه نقادی ها: ارزیابی ما از جهان، دست کم به طور نامستقیم، همچنان که در کار نیچه دیده می شود، دیگر بسته به تقابل شریف و حقیر نبوده، به تقابل میان کهنه و نو بستگی دارد» (همان 63).
«متن لذت بخش لزوما متنی که شارح لذت باشد نیست» (همان 80).
«متن سرخوشی بخش اغلب اختلاف را به نمایش می گذارد» (همان 84).
«اگر می شد یک "زیباشناسی لذت متنی" را تصور کرد، این زیباشناسی معطوف به این بود: با صدا نوشتن» (همان 92).
«لذت متن لذتی قطعی نیست: هیچ چیز نمی تواند تضمین کند که این متن در آینده نیز برای ما لذتبخش باشد، این لذتی ناپایدار و بسته به حال و هوا، عادت، و موقعیت است، لذتی متزلزل» (همان 76).
+ نوشته شده در جمعه 12 مرداد1386ساعت 10:25 بعد از ظهر توسط نعمت‌الله فاضلی

دیدگاه‌ها

ارسال نظر جدید

محتوای این فیلد خصوصی است و به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.

آمار سایت

  • شمارنده سایت:4,204,492
  • محتوای منتشر شده:822
  • بازدیدکنندگان:
    • امروز:325
    • هفته جاری:3343