جامعه شناسی هنرها و ادبیات

در نیمسال تحصیلی آینده درس جامعه شناسی هنرها و ادبیات برای دوره کارشناسی را ارائه می کنم. سال ها پیش (سال های ۱۳۷۰ تا ۷۵) این درس را در دانشگاه تربیت معلم و دانشگاه الزهرا و مازندران داده بودم. درس شیرین و بسیار زنده ای است. البته در گذشته هدف درس جامعه شناسی در ادبیات یا اجتماعیات در ادبیات بود. اکنون این عنوان درس تغییر کرده است. خیلی شوق و ذوق برای ارائه این درس دارم. امیدوارم دانشجویان هم به آن علاقه داشته باشند. دانشجویانی که این درس را سابقا با من گذرانده اند اغلب با نیکی از آن یاد می کنند. حال ببینید درس باید چقدر جذاب باشد که دانشجو را خوش آید.

در اینجا شرح درس و کتابشناسی مختصری در زمینه جامعه شناسی هنرها و ادبیات می گذارم. امیدورام دوستانی که این درس را می گیرند از هم اکنون خودشان را برای این درس آماده کنند. صادقانه بگویم چون مدت ها از این درس فاصله داشتم ناگزیرم یک دور تمام منابع را مرور کنم. در این زمینه چند مقاله هم تا بحال نوشته و منتشر کرده ام. از مهر ماه به بعد بتدریج آن مقالات را در وبلاگم می گذارم. سعی می کنم تا آن زمان مطالب تازه ای نیز آماده کنم.

تعریف درس: این درس به میزان دو واحد دروس انتخابی برای دانشجویان علوم اجتماعی در گرایش های مختلف طراحی شده است و در مدت 16 جلسه در طول یک نیم سال تحصیلی تدریس می شود. این شرح درس متناسب با مشخصات مذکور تنظیم شده است.

هدف های درس: این درس دو هدف کلی زیر را دنبال می کند و مباحث و فعالیت های کلاس و درس برای تحقق ان دو هدف طراحی شده است:

· آشنا ساختن دانشجویان با ابعاد اجتماعی هنرها و ابعاد از طریق بررسی بینش ها و روش های جامعه شناختی و دیدگاه های رایج در علوم اجتماعی در زمینه شناخت و تحلیل هنرها و ادبیات،

· آشنا و توانمند ساختن دانشجویان برای کاربست بینش ها و روش های جامعه شناختی و دیدگاه های رایج در علوم اجتماعی در زمینه شناخت و تحلیل هنرها و ادبیات ایرانی و رایج در ایران معاصر.

رویکرد کلی درس:

از آنجا که مباحث و ابعاد اجتماعی هنرها و ادبیات در رشته های مختلف جامعه شناسی، انسان شناسی، تاریخ هنر، روان شناسی، زیبایی شناسی و نقد هنری، مطالعات فرهنگی و فلسفه بحث و بررسی می شود، ما در این درس بجای رویکرد خاص و محض جامعه شناختی از رویکرد بین رشته ای برای تحقق هدف های درس استفاده می کنیم. در این رویکرد نه تنها ادبیات و هنرهای کلاسیک و والا بلکه ادبیات و هنرهای عامه پسند، تجاری و قومی مورد توجه قرار می گیرد.

فعالیت های کلاس و ارزیابی:

· حضور و شرکت فعال در کلیه درس ها الزامی است و به ازاء هر جلسه غیبت غیر موجه از امتیازات نهایی دانشجو کسر می شود و بیش از چهار جلسه غیبت، حذف می گردد.

· هر دانشجو باید یک گزارش نقد و معرفی کتاب یا یک اثر و فعالیت هنری از فهرست کتاب ها و موضوعات مزتبط با درس ارائه کند.

· هر دانشجو باید یک تحقیق در زمینه جامعه شناسی هنر و ادبیات با توجه به محورهای درس که در این شرح درس آمده است تا پایان نیمسال تحصیلی ارائه نماید.

· دانشجویان باید کلیه کارنوشت ها و گزارش های تحقیق شان را در وبلاگ گروهی و اختصاصی کلاس با عنوان "جامعه، هنر و ادبیات" قرار دهند.

شیوه ارزیابی کلاس

ارزیابی فعالیت آموزشی و پژوهشی دانشجویان در این کلاس بر اساس معیارهای زیر انجام می گیرد:

· ارائه گزارش تحقیق و نقد کتاب در کلاس، حضور فعال، منظم و بدون غیبت 2 نمره و در ازاء هر جلسه غیبت از این امتیاز کسر می شود.

· نقد و معرفی کتاب یا یک اثر هنری مثل فیلم، نمایشگاه هنری و غیره 2 نمره.

· گزارش تحقیق در زمینه جامعه شناسی هنر و ادبیات 6 نمره.

· امتحان کتبی10 نمره.

شرح کلی درس به تفکیک جلسات

جلسه اول:

آشنایی با استاد درس، سوابق علمی، آموزشی، و علایق فرهنگی و اجتماعی او.

· آشنایی با دانشجویان و تجارب، دانش، نگرش ها و علایق آنها در زمینه رفاه اجتماعی به منظور زمینه یابی آنها.

· معرفی و آشنایی اجمالی و کلی با اهداف، قلمرو، موضوعات، اهمیت و ابعاد مختلف درس.

· آشنایی با نحوه ارائه مباحث کلاس، توضیح فعالیت های آموزشی و پژوهشی دانشجویان، بیان شیوه ارزیابی فعالیت ها.

· آشنایی و معرفی منابع اصلی، منابع کمک آموزشی و پژوهشی

· معرفی و بحث درباره موضوعات و محورهای فعالیت پژوهشی دانشجویان.

جلسه دوم:

بررسی نظری تاریخچه، اهمیت، قلمرو و کاربردهای جامعه شناسی هنرها و ادبیات در سطح کلی و جهانی
بررسی اهمیت، قلمرو و کاربردهای جامعه شناسی هنرها و ادبیات در ایران
جلسه سوم:

· بررسی مسائل نظری، نحله ها و پارادایم ها در جامعه شناسی هنرها و ادبیات

جلسه چهارم:

بررسی مسائل جامعه شناسی ادبیات کلاسیک فارسی
جلسه پنجم:

بررسی جامعه شناسی ادبیات معاصر فارسی
جلسه ششم:

بررسی جامعه شناسی رمان
جلسه هفتم:

بررسی جامعه شناسی شعر
جلسه هشتم:

بررسی جامعه شناسی سینما و فیلم
جلسه نهم:

بررسی جامعه شناسی عکاسی
جلسه دهم:

بررسی جامعه شناسی موسیقی
جلسه یازدهم:

بررسی جامعه شناسی نقاشی

جلسه دوازدهم:

بررسی جامعه شناسی هنرهای عامه پسند

جلسه سیزدهم:

بررسی جامعه شناسی سازمان های هنری و ادبی

جلسه چهاردهم:

بررسی جامعه شناسی هنرمندان و مولدان هنر

جلسه پانزدهم:

بررسی مخاطبان و مصرف کنندگان هنرها

جلسه شانزدهم:

بررسی جامعه شناسی هنرهای قومی

منابع اصلی

شیروانلو، فیروز , 1355 . گستره و محدوده ی جامعه شناسی هنر و ادبیات. تهران: توس.
راودراد، اعظم 1382 . نظریه های جامعه شناسی هنر و ادبیات. تهران: دانشگاه تهران.
روح الامینی، محمود 1375. نمودهای فرهنگی و اجتماعی در ادبیات فارسی . تهران: آگاه .
هاورز، آرنولد 1372. تاریخ اجتماعی هنر. تهران: چاپخش.
آریان پور ، یحیی. 1380. جامعه شناسی هنر. نشر گستره
بوریو، پیر. 1385 عکاسی یک هنر میان مایه. ترجمه حسن چاوشیان. تهران: نی
ترابی، علی اکبر 1376. جامعه شناسی ادبیات فارسی (جامعه شناسی در ادبیات ). تهران: فروغ آزادی

برخی کتاب های حوزه جامعه شناسی هنر و ادبیات به زبان فارسی

جمعی از نویسندگان,1377. درآمدی بر جامعه شناسی ادبیات ، مجموعه مقالات. تهران: نقش جهان.
لونتال، لئو. 1386. رویکرد انتقادی در جامعه شناسی ادبیات. ترجمه دکتر محمد رضا شادرو. تهران: نشر نی.
ترابی، علی اکبر 1376. جامعه شناسی ادبیات فارسی (جامعه شناسی در ادبیات ). تهران: فروغ آزادی.
اسکارپیت ، روبرت 1374. جامعه شناسی ادبیات. ترجمه: مرتضی کتبی. تهران: سازمان سمت.
گلدمن ، لوسین 1371 . جامعه شناسی ادبیات (دفاع از جامعه شناسی رمان ) تهران: هوش و ابتکار.
سلیم ، غلامرضا 1377 . جامعه شناسی ادبیات یا اجتماعیات در ادب فارسی. تهران: توس.
ستوده ، هدایت الله و شهبازی مظفرالدین 1378 جامعه شناسی در ادبیات فارسی. تهران: آوای نور.
شیروانلو، فیروز , 1355 . گستره و محدوده ی جامعه شناسی هنر و ادبیات. تهران: توس.
ترابی ، علی اکبر 1370. جامعه شناسی و ادبیات : شعر نو هنری در پیوند با تکامل اجتماعی. تبریز : نوبل.
مصباحی پور ایرانیان ، جمشید 1358. واقعیت اجتماعی و جهان داستان : جامعه شناسی هنر و ادبیات. تهران : امیرکبیر .
عصام ، معصومه 1353. جامعه شناسی در ادبیات. تهران: دانشگاه تهران.
شوکینگ ، لوین لودویگ 1373 . جامعه شناسی ذوق ادبی. تهران: توس.
راودراد، اعظم 1382 . نظریه های جامعه شناسی هنر و ادبیات. تهران: دانشگاه تهران.
پورافکاری، نصرالله 1354. جامعه شناسی عوام . اصفهان. بی نام.
مسکوب، شاهرخ 1373. داستان ادبیات و سرگذشت اجتماع. تهران: فرزان.
کاتوزیان ، محمد علی همایون 1374 چهارده مقاله در ادبیات ، اجتماع ، فلسفه و اقتصاد.تهران: نشر مرکز.
روح الامینی، محمود 1375. نمودهای فرهنگی و اجتماعی در ادبیات فارسی . تهران: آگاه .
لوکاچ، جورج جامعه شناسی رمان : بالزاک ، زولا، استندال. تهران: تجربه.
فردوسی، حمیدرضا 1376. پست مدرنیزم و نشانه شناسی درادبیات داستانی . تهران: نشر سیاوش.
پوینده ، محمد جعفر 1376. جامعه ، فرهنگ ، ادبیات. تهران نشر چشمه.
حقوقی ، محمد 1377. مروری بر تاریخ ادب و ادبیات امروز ایران. تهران: نشر قطره .
دفتر پژوهشها و برنامه ریزی فرهنگی 365 . سیمای جنگ در آثار کودکان و نوجوانان.. وزارت ارشاد اسلامی.
فلاح ، غلام فاروق. 1374. موج اجتماعی سبک هندی بررسی برخی از اندیشه های اجتماعی در شعر مکتب هندی:. مشهد: ترانه.
هاورز، آرنولد 1372. تاریخ اجتماعی هنر. تهران: چاپخش.
ولک، رنه .1373. نظریه ادبیات. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
سلیم ، غلامرضا 1347. تعاون در متون ادبیات فارسی، شامل قطعات برگزیده نثر مربوط به تعاون. تهران : انتشارات دانشگاه تهران.
ترابی، علی اکبر 1370. جامعه شناسی و ادبیات: شعر نو هنری در پیوند با تکامل اجتماعی.. تبریز: نوبل.
نجفی، ابوالحسن 1356 . وظیفه ادبیات، مجموعه مقالات. تهران: کتاب زمان.
استعلامی، محمد 1356. بررسی ادبیات امروز ایران.. تهران: امیر کبیر.
محمدزاده صدیق 1356. مسایل ادبیات دیرین ایران. تهران: نوپا.
زرافا، میشل 1368. ادبیات داستانی رمان و واقعیت اجتماعی تهران: آگه.
سارتر، ژان پل 1356. ادبیات چیست؟ تهران: زمان.
یزدانی، زینب 1378. زن در شعر فارسی (دیروز - امروز). تهران: فردوس.
مهویزانی، الهام 1376. آینه ها: نقد و بررسی ادبیات امروز ایران. تهران: روشنگران.
یزدانجو، پیام. 1381. به سوی پسامدرن : پساساختارگرایی در مطالعات ادبی. تهران: مرکز.
اسکولز، رابرت 1379. درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات. تهران : آگاه
دیویس، تونی 1378 اومانیسم. تهران: نشر مرکز.
یزدانجو، پیام. 1381. ادبیات پسامدرن. تهران: مرکز.
زکریایی ، محمدعلی درآمدی بر جامعه شناسی هنر از دیدگاه دکتر علی شریعتی. تهران: موسسه انتشارات آذریون
آریان پور، امیرحسین 1354. اجمالی از جامعه شناسی هنر . تهران: دانشکده هنرهای زیبا
آریان پور، امیرحسین 1351. ایب سن آشوب گرای (کاوشی در زمینه جامعه شناسی هنری). تهران: سپهر.
رافائل، ماکس. 1379. سه پژوهش در جامعه شناسی هنر: پرودون ، مارکس ، پیکاسو. تهران: آگاه.
دووینیو، ژان. 1379. جامعه شناسی هنر . تهران: نشر مرکز.
آشتیانی ، منوچهر 1345 .درآمدی به جامعه شناسی معرفتی (شناختها). تهران: طهوری.
همیلتون، پیتر. 1380. شناخت و ساختار اجتماعی : درآمدی به مباحث جامعه شناسی شناخت. تهران: نشر مرکز.
آشتیانی، منوچهر 1383.جامعه شناسی شناخت: مقدمات و کلیات. تهران: نشر قطره.
آشتیانی، منوچهر 1383. ماکس وبر و جامعه شناسی شناخت. تهران: نشر قطره
رنجبر، احمد. اجتماعیات در ادبیان فارسی..
رید، هربرت 1352 هنرو اجتماع. ترجمه سروش حبیبی. تهران: انتشارات امیر کبیر.
سیلایف، نیکلای. 1352. زیبایی شناسی نوین. ترجمه مهدی پرتوی. تهران: نشر سیمرغ.
دریموف، آناتولی 1352. زیبایی شناسی نوین. ترجمه مهدی پرتوی. نشر سیمرغ.
ذکریایی، محمد 1378. درآمدی برجامعه شناسی هنر . تهران: انتشارات آذریون.
بوریو، پیر. 1385 عکاسی یک هنر میان مایه. ترجمه حسن چاوشیان. تهران: نی.
عبادیان، محمود 1377. زیبایی شناسی و مدیریت آموزش هنری. وزارت فرهنگ و اراشاد اسلامی.
مختاباد، سید مصطفی 1376. مدیریت و توسعه تئاتر ایران. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ولف، جانت 1367 . تولید اجتماعی هنر. ترجمه نیره توکلی. نشرمرکز .
یگانه – سیروس. 1377. جامعه شناسی هنر ومدیریت هنری. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
برگر، جان. 1377. درباره نگریستن . فیروزه مهاجر. تهران: انتشارات آگاه.
آریان پور ، یحیی. 1380. جامعه شناسی هنر. نشر گستره

+ نوشته شده در یکشنبه 14 مرداد1386ساعت 9:26 بعد از ظهر توسط نعمت‌الله فاضلی

دیدگاه‌ها

ارسال نظر جدید

محتوای این فیلد خصوصی است و به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.
Type the characters you see in this picture. (شنیدن واژه ها)

کلمات موجود در عکس را تابپ کنید

جدیدترین کتاب ها

سیاست فرهنگی
جامعه شناسی هنر و ادبیات
مطالعات فرهنگی شهر

جدیدترین نظرات

محمد داودزاده
محمد داودزاده
شایسته
الهه

آمار سایت

  • شمارنده سایت:851,983
  • محتوای منتشر شده:822
  • بازدیدکنندگان:
    • امروز:286
    • هفته جاری:6893