شریعتی ابژه جدی جامعه ماست

در ششم اسفندماه 96، در همایش بازخوانی آرا و اندیشه های دکتر شریعتی، سخنرانی ای ارائه کردم که متن زیر گزارش کوتاهی از آن است. در این سخنرانی به این موضوع پرداختم که شریعتی چگونه توسط عامه مردم، نه دانشگاهیان و فعالان سیاسی و گروه های کتاب خوان جدی فهم می شود؟
به گزارش فرهنگ امروز به نقل از ایبنا؛ نخستین روز همایش «بازخوانی آرا و اندیشه‌های دکتر شریعتی» یکشنبه 6 اسفندماه در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد. گزارش نخست را اینجا بخوانید.
نعمت‌الله فاضلی، عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در این همایش سخنرانی خود را با عنوان «شریعتی همچون یک مسئله فولکلور شهری در ایران معاصر» ارائه کرد و گفت: در این عنوان باید دید که شریعتی چگونه توسط عامه مردم فهمیده می‌شود و آن را چگونه می‌بینند و می‌فهمند. شریعتی نقشی در وجود خودش دارد و معنایی را به ذهن عامه مردم متبادر می‌سازد که آن را جذاب می‌کند.

وی با اشاره به پیامک‌هایی که درباره شریعتی در بین جامعه دست به دست می‌شود، افزود: شریعتی یک متن است که جامعه آن را می‌خواند و به شیوه خودش برداشت‌هایی از آن دارد، بنابراین یک شریعتی زیر زمین است و یک شریعتی هم روی زمین قرار دارد که درباره آن می‌توان بحث و گفت‌وگو کرد. یک شریعتی هم ایدئولوگ است که سال 56، پانزده میلیون نسخه از کتاب‌هایش فروش رفته و هنوز هم کتاب «کویر» وی پرفروش است.

فاضلی با بیان اینکه پیش از انقلاب هم شریعتی جنبه فولکلوریک داشت، اضافه کرد: سال 56 اولین آشنایی ما با انقلاب معلمی بود که کتاب «ما و اقبال» و «فاطمه فاطمه است» را به من داد. من این آثار را مطالعه کردم و اگرچه از آن سردرنیاوردم ولی توسط همین معلمان با انقلاب آشنا شدم. شریعتی وارد زندگی روستایی شد و کتاب‌هایش وارد زندگی من شد. این در حالی بود که در آن دوره برای ما نسل روستایی مردم شریعتی را می‌شناختند و نه انقلاب را.

این استاد مطالعات فرهنگی ادامه داد: جالب این بود که وقتی وارد دانشگاه شدیم در کتاب‌ها هیچ‌ چیزی از شریعتی وجود نداشت. در آن زمان همه شریعتی را به‌عنوان جامعه‌شناس می‌شناختند ولی به‌عنوان فیلسوف، نامی نداشت. بعدها با شکل‌گیری جامعه مجازی و فاصله گرفتن از انقلاب شریعتی ایدئولوگ هم از جامعه ما فاصله گرفت. از سال 75 به بعد شریعتی بیشتر به‌عنوان ادیب ظاهر شد و مبارز بودن آن به حاشیه رفت به‌عبارت دیگر یک شریعتی رمانتیک ظاهر می‌شود که طبقه متوسط شهری آن را طلب می‌کنند.

فاضلی با بیان اینکه شریعتی لایه‌های گوناگونی دارد ولی درباره آن بحثی نشده یادآور شد: او ابژه جدی ماست و به همین دلیل است که مردم با آن شوخی می‌کنند و برای آن جوک می‌سازند و این کار را برای هرکسی نمی‌کنند. اما شریعتی دیگری هم مطرح است که غیرشریعتی است که در دانشگاه از آن بحث می‌شود و اتفاقا ارتباط نزدیکی با زندگی روزمره و کلانشهرها دارد. به‌نظر می‌رسد که هرچه جلوتر برویم این شریعتی هم بیشتر جلو می‌رود تا شریعتی که پیش از آن از آن سخن می‌گفت. چراکه چیرگی جامعه امروز روی واقعیات زندگی روزمره است نه بحث‌های دانشگاهی.

این مدرس با بیان اینکه شریعتی این اقبال را داشته که وارد زندگی روزمره شود، گفت: او جذابیت‌های زیبایی‌شناسانه داشته و اندیشمند شفاهی و کتبی است. او شخصیت مدنی است و این اقبال را داشت اگرچه کسانی مثل جلال‌ آل‌احمد این اقبال را نداشتند. شریعتی بخشی از ما و فولکلور کلان‌شهری ماست. مانند فروغ و سهراب که بخشی از زبان عمومی مردم هستند.
 
* برای دریافت فایل مقالات و سخنرانی های من به کانال تلگرام و آپارات مراجعه کنید:
کانال تلگرام:
https://telegram.me/DrNematallahFazeli
کانال آپارات:
http://www.aparat.com/DrNematallahFazeli
 

آمار سایت

  • شمارنده سایت:3,932,402
  • محتوای منتشر شده:822
  • بازدیدکنندگان:
    • امروز:745
    • هفته جاری:5096