در دفاع از جامعه شناسی و علوم اجتماعی در ایران

گفتگویی که در اینجا می خوانید چند سال پیش با من انجام شد و من به خاطر  آورم آن را چه کسی و برای چه منظوری آن را انجام داد. نمی دانم تاکنون جایی منتشر شده یا خیر. به حال خیفم آمدم که مخفی بماند! اگر شما آن را جایی دیده اید یا این گفتگو را انجام داده اید لطفا به من اطلاع دهید. تنها این را می دانم که مصاحبه در شرایط انجام شد که جاشناسی در ایران شدیدا تحت فشار سیاسی بود.
وضعیت جامعه شناسی در ایران را چگونه ارزیابی می کنید و به طور کلی توصیف و تعریف شما از رشته علمی جامعه شناسی و جامعه شناسان درایران چیست؟
پاسخ این پرسش دشوار است زیرا علوم اجتماعی در ایران امروزه ابعاد وسیع نهادی، گفتمانی و اجتماعی دارد و به سادگی نمی توان تمام این ابعاد را یکجا به نحو خلاصه توضیح داد. برای مثال از «نظر نهادی» امروزه آموزش علوم اجتماعی چنان گسترش یافته که دهها گروه آموزشی در مقاطع کارشناسی، ارشد و دکتری فعالیت می کنند و هزاران دانشجو و دانش آموخته علوم اجتماعی در کشور داریم. همچنین از «نظر گفتمانی» هزاران کتاب و مقاله در زمینه این رشته در ایران ترجمه و تألیف شده است و این متون گفتمان خاصی را شکل داده اند. علاوه بر این، از «نظر اجتماعی» علوم اجتماعی هم در مدیریت کشور از طریق تولید آمارهای اجتماعی، تحقیقات و مشاوره سهم دارد و از طریق مطبوعات و رسانه ها در جامعه تأثیرگذار است. در کل این علوم امروزه به «قدرت اجتماعی» ملموس و تأثیرگذاری دست یافته اند. از اینرو، ارزیابی دقیق وضعیت علوم اجتماعی یا جامعه شناسی نیازمند بررسی مستقل هر یک از ابعاد مذکور می باشد. اما اگر بخواهیم در کلی ترین چشم انداز به موضوع نگاه کنیم، باید دیدگاه های کلی موجود در این زمینه را بررسی کنیم.
 

تحول ایده دانشگاه در دهه های اخیر

14 مهر ماه سخنرانی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با عنوان «تحول ایده دانشگاه» داشتم. روزنامه ایران این سخنرانی را در دو شماره با عنوان «دانشگاه را چگونه مدیریت کنیم؟» و «لطفا وارونه فکر کنید استاد» منتشر کرد. قسمت اول را پیشتر در این سایت گذاشته ام. اکنون قسمت دوم را تقدیم می کنم. ضمنا فایل صوتی و تصویری این سخنرانی در سایت پژوهشگاه موجود است.  طی دهه‌های اخیر، رویکرد به دانشگاه تحت تأثیر معرفت شناسی‌های جدیدی قرار گرفته‌ که قرائت‌های تازه‌ای از این نهاد را در سطح جهان ارائه می‌کند. این نگاه نوین که کل سیاستگذاری علم و سیاستگذاری دانشگاه را تحت تأثیر قرار داده، برخاسته از دو تئوری اساسی «سیستم نوآوری» و «دیدگاه‌های برنولاتور» است.
 

گفت و گوی اجتماعی راهبردی برای ارتقاء فرهنگ شهروندی

27 آبان 1393 استانداری خوزستان همایشی با عنوان «ارتقاء فرهنگ شهروندی» در شهر اهواز در سالن اجتماعات کتابخانه عمومی این شهر برگزار کرد. در این همایش نگارنده و جناب آقای علی اصغر محکی سخنرانی کردیم. آقای دکتر محکی عزیز لطف کرده و سخنرانی من را آماده و ویرایش کرده اند که تقدیم شما می کنم. رویکردهای مختلف به فرهنگ شهروندی و راههای ارتقاء آن و نقش شهروندان در جامعة امروز ما وجود دارد که  به کمک آن ها، می‌توانیم در حوزه‌های برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری در جهت پرورش شهروند خلاق، مسئولیت پذیر و مشارکت جو موفق باشیم.
رویکردی که می خواهم راجع به آن صحبت کنم، رویکرد ارتباطی و شبکه‌ای (ابعاد و مؤلفه‌های آن) و پرسش‌هایی است که در رابطه با این رویکرد مطرح است.
در طبقه‌بندی کلی سیاست‌گذاری برای ارتقاء نقش و جایگاه و معنا و مفهوم شهروندی، ملاحظاتی داریم که توضیح خواهم داد. قبل از آن خیلی کوتاه به یک سؤال جواب می‌دهم. برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری فرهنگ شهروندی چه اهمیت و ضرورتی دارد؟ چه نیاز و اقتضائی در این خصوص وجود دارد؟

پژوهش را چگونه مدیریت کنیم؟

متن حاضر گزارشی از سخنرانی من در نشست مدیران پژوهشی شهرداری تهران در 27 دی ماه 1391 است. این متن را دوست عزیزم جناب آقای دکتر علی اصغر محکی مدیر کل محترم اداره کل مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران تهیه کرده اند. از ایشان به خاطر محبت های شان تشکر می کنم و متن را هم تقدیم شما می کنم.  پرسشی که می خواهم در این گفتار بدان پاسخ دهم این است: چگونه پژوهش را مدیریت وتجربه کنیم تا از نتایج آن به نحو بهتری استفاده شود؟  روش من برای پاسخ به این سوال، استفاده از «تجربیات زیسته» و شخصی ام در زمینه مطالعات فرهنگی و تجربه مدیریت پژوهشی و تجربه ارتباط وتعامل من با مراکز پژوهشی به عنوان پژوهشگر است. با رویکرد « پدیدارشناسانه »، از دو زاویه به این پرسش می توان پاسخ داد:

ما در حال تغییریم

مجله دو ماهنامه پیام ام اس مصاحبه ای با من با عنوان «ما در حال تغییریم؛ دستیابی به شهری سالم با تقویت اخلاق شهروندی» در شماره 51 ماه مرداد و شهریور 1392 منتشر کرد که آن را در اینجا تقدیم شما می کنم. ترافیک ناشی از رانندگی نادرست و خودخواهانه، عبور عابر پیاده از میانه خیابان و زمانی که چراغ برای وی قرمز است، پارک-های دوبل و بوق زدن‌های ممتد رانندگان به معنای توهین و اعتراض به یکدیگر، هجوم مسافران برای ورود به قطار شهری قبل از این که مسافران از داخل واگن پیاده شوند، رها کردن زباله در اتاق شوتینگ یک مجتمع آپارتمانی، همه و همه تصاویر و برداشت ما از نبود اخلاق شهروندی در شهری است که در آن زندگی می‌کنیم.
 

ضرورت تحول گفتمان سیاستگذاری در ایران

 در همایش ملی رفاه اجتماعی در برنامه ششم که 18 آذر ماه برگزار شد سخنرانی انجام دادم که خبرگزاری تأمین آن را به صورت زیر گزارش کرده است. فاضلی به بسط سومین مبحث کلیدی سیاست گذاری آتی رفاه و توسعه کشور ، تحت عنوان تحول گفتمانی سیاست های رفاه از گفتمان عمرانی به گفتمان اجتماعی ، انسانی و فرهنگی پرداخت.  اگر بخواهیم براساس «مدل فرایندی سیاستگذاری عمومی» - که جناب آقای دکتر اشتریان آن را در اینجا تشریح کردند - در برنامه ششم توسعه دنبال کنیم، باید این چرخه سیاستگذاری را از «تعریف مساله» شروع کنیم. نقطه آغازین این فرآیند را از ارزیابی صحیح در چیستی مسئله است. پیشنهاد بنده آنست که ببینیم مسئله بدواً از درون چه گفتمانی بر می‌خیزد. باید دانست که برنامه ریزی و سیاست گذاری صرفاً به معنی تکنیک، سرمایه اقتصادی و پول نیست، بلکه نوعی دانش و گفتگو است. در حالی که همواره از اولین دوره‌های روند سیاست گذاری تنها روح عمرانی حاکم بوده است. فاضلی در پانل «رویکردهای منطقه‌ای در حوزه رفاه اجتماعی» که در همایش ملی رفاه اجتماعی در برنامه ششم توسعه برگزار شد، با بیان اینکه باید برای تغییر گفتمان عمرانی به گفتمان اجتماعی و فرهنگی در برنامه ششم توسعه توجه نشان داد، گفت: اگر بخواهیم نظام فرایندی سیاستگذاری عمومی را در برنامه ششم توسعه دنبال کنیم، باید این چرخه سیاستگذاری را از تعریف مساله شروع کنیم.

آیا شبکه های اجتماعی بازار سیاست را رونق می دهند؟

شنبه 27 اردیبهشت 1393 به مناسبت روز جهانی ارتباطات نشستی در پژهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد. در این نشست من سخنرانی کوتاهی داشتم که متن آن را به نقل از پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در اینجا ارائه می می کنم.
 

آمار سایت

  • شمارنده سایت:4,180,714
  • محتوای منتشر شده:822
  • بازدیدکنندگان:
    • امروز:366
    • هفته جاری:6625